Transferrin satürasyonu (TSAT), kandaki demir taşıyıcı proteinin, yani transferrinin, yüzde kaçının demirle dolu olduğunu gösterir. Demir eksikliği ve demir birikimini değerlendirirken ferritinle birlikte kullanırız. Laboratuvar raporunuzdaki serum demir ve TDBK (ya da UIBC) değerini girerek hesaplayabilirsiniz.
Transferrin Satürasyonu Hesaplayıcı
Aynı kan örneğindeki serum demir ve demir bağlama kapasitesini girin. Veriler cihazınızda hesaplanır, hiçbir yere gönderilmez.
Transferrin satürasyonu
%–
Düşük değer ferritinle birlikte değerlendirildiğinde demir eksikliğini destekler. Açlık örneğinde tekrarlayan %45 üstü değerlerde demir birikimi açısından değerlendirme gerekir. Demir ilacı aldıysanız son dozdan en az 24 saat sonra ölçüm daha doğru sonuç verir.
Önemli: Bu araç hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz. Serum demir gün içinde ve yemekle değişir; enfeksiyon, inflamasyon ve karaciğer hastalıkları sonucu etkiler. Tanı ferritin, hemogram ve klinik bulgularla birlikte konur.
Sonucunuz beklenen aralığın dışında mı? Hemogram ve diğer tahlillerinizi WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Gerekirse online ikinci görüşle birlikte değerlendiririm.
Yazan ve gözden geçiren: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
Formül
TSAT (%) = Serum demir (µg/dL) / TDBK (µg/dL) × 100; TDBK = serum demir + UIBC; 1 µmol/L demir = 5,585 µg/dL
- %20 altı: düşük; ferritin de düşükse demir eksikliğini destekler
- %20-45: beklenen aralık
- %45 üstü (açlık örneğinde, tekrarlayan): demir birikimi açısından değerlendirme gerekir
Transferrin satürasyonu neden önemlidir?
Ferritin vücuttaki demir deposunu, TSAT ise kemik iliğine o anda ne kadar demir ulaştığını gösterir. İnflamasyon, enfeksiyon ya da kronik hastalık varken ferritin yanıltıcı şekilde normal ya da yüksek çıkabilir; böyle durumlarda düşük TSAT demir eksikliğini fark etmemize yardım eder.
TSAT düşükse ne yapılmalı?
Düşük TSAT, düşük ferritinle birlikteyse çoğu zaman demir eksikliği vardır ve nedenini (beslenme, adet kanaması, mide-bağırsak kaybı, emilim sorunu) araştırmak gerekir. Kronik böbrek hastalığı ve kalp yetmezliği gibi durumlarda tedavi kararı TSAT ve ferritinin birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
TSAT yüksekse ne anlama gelir?
Açlıkta tekrarlanan %45 üstü değerler, kalıtsal hemokromatoz ya da sık kan nakline bağlı demir birikimi açısından değerlendirme gerektirir. Yakın zamanda demir ilacı ya da damardan demir aldıysanız sonuç geçici olarak yüksek çıkabilir.
Sık sorulan sorular
Transferrin satürasyonu nasıl hesaplanır?
Serum demir, total demir bağlama kapasitesine (TDBK) bölünüp 100 ile çarpılır. Raporunuzda yalnızca UIBC varsa önce TDBK = demir + UIBC olarak bulunur. Örneğin demir 40 µg/dL ve TDBK 450 µg/dL ise TSAT yaklaşık yüzde 9 olur.
Normal transferrin satürasyonu kaç olmalı?
Erişkinlerde çoğu laboratuvar yaklaşık yüzde 20-45 aralığını kullanır. Yüzde 20 altı demir eksikliğini, açlıkta tekrarlayan yüzde 45 üstü değerler demir birikimini düşündürür; laboratuvarınızın aralığı esastır.
Ferritin normal ama TSAT düşükse demir eksikliği olabilir mi?
Evet. İnflamasyon, enfeksiyon, kronik böbrek hastalığı ya da kalp yetmezliği varken ferritin normal görünebilir. Bu durumda düşük TSAT, demir eksikliğini fark ettiren önemli bir ipucudur.
Tahlilden önce demir ilacını kesmeli miyim?
Serum demir ilaçtan birkaç saat içinde yükselir. Sabah, aç karnına ve son demir dozundan en az 24 saat sonra verilen örnek daha güvenilir sonuç verir. İlacınızı kesmeden önce hekiminize danışın.
Kaynaklar
- Camaschella C. Iron-deficiency anemia. N Engl J Med 2015;372(19):1832-43.
- European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines on haemochromatosis. J Hepatol 2022;77(2):479-502.
- KDIGO Clinical Practice Guideline for Anemia in Chronic Kidney Disease. Kidney Int Suppl 2012;2(4):279-335.
- Snook J, et al. BSG guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults. Gut 2021;70(11):2030-51.
Diğer hesaplayıcılarım: Düzeltilmiş kalsiyum · Vücut yüzey alanı · Mutlak nötrofil sayısı · Transferrin satürasyonu · Retikülosit indeksi

