Polisitemi Vera

Yazan ve gözden geçiren: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi · Yayın: 10 Eylül 2024 · Son güncelleme: 16 Kasım 2026

Polisitemi, kanda alyuvarların, yani hemoglobin ve hematokritin normalden fazla olmasıdır. Çoğu zaman sigara, uyku apnesi, akciğer hastalığı ya da testosteron kullanımı gibi bir nedene bağlıdır; buna sekonder polisitemi diyoruz ve neden ortadan kalkınca düzelebilir. Polisitemi vera ise kemik iliğinin kendisinden kaynaklanan, hastaların yaklaşık yüzde 95’inde JAK2 mutasyonu bulunan, yavaş seyirli kronik bir kan hastalığıdır; düzenli takip ve tedaviyle hastaların çoğu uzun yıllar günlük hayatına devam eder.

Bu tanı size yeni mi konuldu, ya da tedaviniz hakkında ikinci bir görüş mü istiyorsunuz?

Raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Dosyanızı inceledikten sonra online görüşmede birlikte değerlendiririz. Mersin’deyseniz yüz yüze muayene için de WhatsApp’tan yazmanız yeterli; Mersin Üniversitesi’nde size uygun bir zaman belirleriz.

WhatsApp’tan yazın

Ne zaman hematoloğa başvurmalı?

  • Hemoglobin veya hematokrit kontrol tahlilinde de yüksekse.
  • Sıcak duş sonrası kaşıntı, baş ağrısı, görme değişikliği, yüzde kızarıklık veya elde ayakta yanma varsa.
  • Trombosit veya lökosit değeriniz de yüksekse.
  • Bacakta şişlik, göğüs ağrısı, ani güçsüzlük veya konuşma bozukluğu varsa; bu durumda acil servise başvurun.
  • Bilinen polisitemi verada hematokrit hedefinin üzerinde kalırsa veya yeni belirti çıkarsa.

Bu durumları Mersin Üniversitesi’nde yüz yüze ya da online görüşmeyle değerlendiriyorum; tahlil ve raporlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz.

Hemoglobin ve hematokrit kaç olursa polisitemi denir?

Polisitemiden, hemoglobin erkekte 16,5 g/dL, kadında 16,0 g/dL üzerinde ya da hematokrit erkekte yüzde 49, kadında yüzde 48 üzerinde olduğunda şüpheleniriz. Bu sınırlar polisitemi vera tanı ölçütlerinde de kullanılır. Tek bir ölçüm yeterli değildir; susuz kalma (dehidratasyon) değerleri geçici olarak yükseltebilir, bu yüzden sonucu tekrar etmek gerekir.

Polisitemi türleri

  • Göreceli (yalancı) polisitemi: Alyuvar sayısı aslında artmamıştır; kanın sıvı kısmı azaldığı için oran yüksek görünür. Susuz kalma, ishal, idrar söktürücü ilaçlar sık nedenlerdir.
  • Sekonder polisitemi: Vücut, oksijen azlığına ya da başka bir uyarana yanıt olarak fazla alyuvar üretir. Sigara, uyku apnesi, KOAH gibi akciğer hastalıkları, yüksek rakım, testosteron kullanımı, bazı şeker ilaçları (SGLT2 inhibitörleri) ve nadiren eritropoetin salgılayan böbrek ya da karaciğer tümörleri nedenler arasındadır.
  • Polisitemi vera: Sorun kemik iliğinin kendisindedir. Hastaların yaklaşık yüzde 95’inde JAK2 V617F, bir kısmında JAK2 ekzon 12 mutasyonu bulunur.

Polisitemi için hangi tahliller yapılır?

Tekrar hemogram, JAK2 mutasyon testi, serum eritropoetin düzeyi (polisitemi verada genellikle düşük, sekonder polisitemide normal ya da yüksektir), ferritin, oksijen satürasyonu ve gerekiyorsa uyku testi. Tanı net değilse kemik iliği biyopsisi yapılır.

Polisitemide hangi doktora gidilir?

Hemoglobin ya da hematokrit tekrarlayan ölçümlerde yüksekse ve belirgin bir neden yoksa, ya da trombosit ve lökosit de yüksekse hematoloji uzmanına başvurmak gerekir. Sigara veya testosteron gibi açık bir neden varsa ilk adım çoğu zaman bu nedeni ortadan kaldırmaktır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji’de (Çiftlikköy) polisitemi vera tanısı, risk değerlendirmesi ve takibini yapıyorum. Şehir dışından ya da yurt dışından online görüntülü görüşme ile de değerlendirebilirim.

TanımKemik iliğinin aşırı miktarda kırmızı kan hücresi üretmesiyle karakterize, nadir görülen kronik bir kan hastalığıdır. Bu durum kanın yoğunlaşmasına ve pıhtılaşma riskinin artmasına neden olur.
NedenleriÇoğu vakada JAK2 gen mutasyonu bulunur. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir.
Kimlerde Görülür?Genellikle 50 yaş üstü bireylerde daha sık görülür, ancak her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Erkeklerde daha yaygındır.
BelirtilerYorgunluk, baş ağrısı, baş dönmesi, görme problemleri, kaşıntı (özellikle sıcak duş sonrası), yüzde ve ciltte kızarıklık, el ve ayaklarda yanma hissi, dalak büyümesi (splenomegali), kolay morarma, burun ve diş eti kanamaları.
KomplikasyonlarArtmış pıhtılaşma riski: İnme, kalp krizi, derin ven trombozu (DVT), pulmoner emboli.
Kanama riski: Yüksek kan hücresi sayısı bazen kanama eğilimini artırabilir.
Myelofibroz veya Akut Lösemi Gelişme Riski: Zamanla kemik iliği fonksiyonunun bozulması.
Tanı YöntemleriTam kan sayımı (Hematokrit >%48-49, Hemoglobin yüksekliği), eritropoietin (EPO) seviyesi düşüklüğü, JAK2 mutasyon testi, kemik iliği biyopsisi.
Tedavi YöntemleriFlebotomi (Kan Alma): Kandaki fazla kırmızı hücreleri azaltarak yoğunluğu düşürmek için düzenli olarak kan alınması.
Aspirin: Kanın pıhtılaşma riskini azaltmak için düşük dozda kullanılır.
Kemik İliği Baskılayıcı İlaçlar: Hidroksiüre, İnterferon-alfa gibi ilaçlar kan hücresi üretimini azaltabilir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Bol su içmek, sigara ve alkolden kaçınmak, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek.
Takip ve KontrolDüzenli kan testleri, pıhtılaşma ve kanama belirtilerinin izlenmesi, doktor kontrolü gereklidir.
Polisitemi Vera

Doç. Dr.  Mahmut Bakır Koyuncu

Mersin doğumlu, YKAL mezunu. 2011 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. İç Hastalıkları anadal ve Hematoloji yandal eğitimlerini Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde tamamlamıştır. 2009 yılında MD Anderson Cancer Center’da moleküler biyoloji ve genetik alanında çalışmış, 2020 yılında New York Presbyterian Hospital’da kemik iliği nakli ve hücresel tedaviler ünitesinde çalışma imkanı bulmuştur. Türkiye’ye döndükten sonra sırasıyla Mersin Şehir Hastanesi ve Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışmıştır. 2022’de Hematoloji alanında Doçent Doktor unvanı almıştır. Eylül 2025’ten bu yana Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde çalışmaktadır.

Polisitemi Vera Nedir?

Polisitemi vera (PV) miyeloproliferatif bir hastalık olup kırmızı kan hücrelerinin kontrolsüz üretimini içerir. Bu durum kanın viskozitesinde artışa ve yüksek kırmızı kan hücresi kütlesine neden olur. Ayrıca polisitemi vera genellikle beyaz kan hücreleri ve trombositlerin üretiminde de artışa yol açar. Bu hücrelerin aşırı üretimi kemik iliğindeki anormal bir hematopoietik hücre klonundan kaynaklanır.

Hastalığın patofizyolojisi büyüme faktörlerine karşı artan duyarlılık ile karakterizedir. Sonuç olarak baş ağrısı, baş dönmesi ve tromboz gibi semptomlar kanın yoğunlaşmasından kaynaklanır. Polisitemi vera uygun şekilde tedavi edilmediğinde trombotik olay riskini artırabilir ve hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Polisitemi vera ile sekonder polisitemi arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Sekonder polisitemide kemik iliği sağlıklıdır, vücut bir nedene (çoğunlukla oksijen eksikliğine) yanıt olarak fazla alyuvar yapar ve neden düzelince değer geriler. Polisitemi verada ise kemik iliği dış bir uyarı olmadan fazla kan yapar; değer kendiliğinden düzelmez ve hematoloji takibi gerekir.

Tahlilinde hemoglobin ya da hematokrit yüksek çıkan her hastada ilk sorduğum şey “Bu yükseklik nereden geliyor?” oluyor. Çünkü yüksekliklerin büyük bölümü sekonderdir ve tedavisi bambaşkadır.

Sekonder polisitemiyi en sık şunlar yapar:

  • Sigara ve nargile (karbonmonoksit oksijen taşınmasını azaltır)
  • Testosteron tedavisi ya da anabolik steroid kullanımı
  • Uyku apnesi
  • KOAH ve diğer akciğer hastalıkları, bazı kalp hastalıkları
  • Yüksek rakımda yaşamak
  • Böbrek kaynaklı nedenler (kist, damar daralması, böbrek nakli sonrası) ve nadiren EPO salgılayan tümörler
  • Bazı ilaçlar (EPO iğneleri, şeker tedavisindeki SGLT2 inhibitörleri)

Susuzluk ya da idrar söktürücü ilaçlar ise gerçek bir artış olmadan oranı yükseltebilir; buna “görünür” ya da göreceli polisitemi denir.

Sekonder polisitemiPolisitemi vera
Sorunun kaynağıVücuttaki başka bir nedenKemik iliği
EPO hormonuNormal ya da yüksekGenellikle düşük
JAK2 mutasyonuYokHastaların yaklaşık %98’inde var
Trombosit ve lökositGenellikle normalSıklıkla onlar da yüksek
Dalak büyümesiGenellikle yokOlabilir
Sıcak sudan sonra kaşıntıGenellikle yokSık
TedaviNedenin düzeltilmesiFlebotomi, aspirin, gerekirse ilaç; hematolog takibi

Ayırımı tek bir testle değil, bu bulguların hepsine birlikte bakarak yapıyorum. Tahlilinizde yalnızca hemoglobin yüksekliği varsa ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, hemoglobin ve hematokrit yüksekliği yazım size yol gösterebilir.

Polisitemi Veranın Nedenleri Nelerdir?

Polisitemi vera (PV) hastalığının etiyolojisi anormal klonal hücre proliferasyonu ile ilişkilidir. Bu durum büyüme faktörlerine verilen hatalı sinyallerin neden olduğu bir defekt sonucu ortaya çıkar. PV hastalarının çoğunda Janus kinaz-2 (JAK2) geninde meydana gelen mutasyonlar hücre içi sinyalleşme süreçlerinde bozukluklara yol açar.

PV hastalarının %95’ten fazlasında JAK2 V617F, yaklaşık %2-3’ünde JAK2 ekson 12 mutasyonu bulunur. Yani hastaların neredeyse tamamında JAK2 geninde bir değişiklik vardır. Ayrıca sitogenetik anormallikler tanı anında hastaların %20’sinde gözlenirken bu oran hastalığın uzun süreli takibinde önemli ölçüde artar. Hematopoietik progenitör hücrelerdeki karyotip anormallikleri ise PV hastalarının %34’ünde görülür. Bu durum zamanla ilerleyerek hastalığın seyrini olumsuz etkileyebilir ve tedavi sürecini zorlaştırabilir.

WhatsApp’tan yazın

WhatsApp’tan yazın

Polisitemi Vera Ne Kadar Yaygındır?

Polisitemi vera (PV) her etnik grupta görülebilir ve cinsiyet ayrımı yapmadan herkesi etkileyebilir. Ancak erkeklerde kadınlara kıyasla biraz daha fazla vaka rapor edilmektedir. Bu hastalık her yaşta ortaya çıkabilmesine rağmen ortalama tanı yaşı genellikle 60 civarındadır. Her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 1’ine yeni polisitemi vera tanısı konur; çalışmalara göre bu oran 100.000’de 0,5 ile 2,5 arasında değişir.

Ayrıca Japonya’da Amerika ve Avrupa’ya kıyasla daha düşük bir sıklıkla karşılaşılmaktadır. Dolayısıyla PV farklı coğrafi bölgelerde ve nüfus gruplarında değişen oranlarda yaygınlık gösterebilmektedir. Sonuç olarak bu hastalığın görülme sıklığı bulunduğu bölgeye ve popülasyona bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.

Polisitemi Vera Sırasında Neler Olur?

Polisitemi vera (PV) sırasında hastaların kemik iliği hem normal kök hücreleri hem de anormal klonal kök hücreleri içerir. Bu anormal hücreler normal hücrelerin büyümesini baskılar ve kontrolsüz bir şekilde çoğalır. Bunun sonucunda panmiyelosis yani kan hücrelerinin aşırı üretimi gerçekleşir. JAK2V617F mutasyonu PV’ye yol açan başlıca genetik bozukluklardan biridir. Bu mutasyon sürekli aktif sitokin reseptörlerine neden olur ve kan hücrelerinin düzensiz üretimini tetikler.

PV hastalarında görülen bu süreçler şu komplikasyonlara yol açabilir:

  • Kırmızı kan hücrelerinin artışı ile birlikte kanın viskozitesinde yükselme.
  • Trombositlerin aşırı üretimi sonucunda tromboz riskinin artması.
  • Kanama bozuklukları ve buna bağlı komplikasyonlar.

Polisitemi Vera Belirtileri Nelerdir?

Polisitemi vera (PV) belirtileri genellikle artan kan viskozitesi ve trombozla ilişkilidir. Bu durum vücuttaki oksijen taşıma kapasitesini etkileyerek çeşitli fiziksel şikayetlere neden olur. Hastalar sıklıkla yorgunluk baş ağrısı baş dönmesi ve kulak çınlaması gibi semptomlar yaşarlar. Ayrıca görme değişiklikleri ve uykusuzluk da yaygındır. Bazı hastalarda bacaklarda ağrılı kramp benzeri şikayetler kaşıntı ve mide problemleri gözlenebilir.

Sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Yorgunluk
  • Baş ağrısı ve baş dönmesi
  • Kulak çınlaması
  • Görme problemleri
  • Uyku bozuklukları
  • Kaşıntı, özellikle sıcak su teması sonrası
  • Karın bölgesinde rahatsızlık
  • Erken doyma hissi

PV hastalarının %40’ında suyla temas sonrası ortaya çıkan kaşıntı şikayeti hastalık için tipik bir belirtidir. Bu kaşıntının mast hücrelerinin degranülasyonu sonucu ortaya çıktığı düşünülür. Ayrıca eritromelalji adı verilen ellerde ve ayaklarda yanma hissi ile birlikte eritem de gözlemlenebilir.

Trombotik komplikasyonlar da bu hastalıkta önemli bir risk faktörüdür. Bu komplikasyonlar derin ven trombozu pulmoner emboli ve arteriyel tromboz şeklinde kendini gösterebilir. Kanama komplikasyonları daha nadir görülse de burun kanaması diş eti kanaması ve gastrointestinal kanamalar da hastalarda gözlemlenebilir.

Fizik muayenede yüz ve avuç içlerinde kızarma konjunktival enjeksiyon ve cilt tahrişi görülebilir. Ayrıca splenomegali ve hepatomegali gibi organ büyümeleri sıklıkla bu hastalarda tespit edilebilir.

Detaylı bilgi ve randevu için iletişime geçin!

Polisitemi Vera Nasıl Teşhis Edilir?

Polisitemi vera teşhisi Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) 2016 yılında belirlediği kriterlere göre yapılmaktadır. Tanı koyulabilmesi için hastanın belirli kan değerlerinin yanı sıra kemik iliği biyopsisi ve genetik mutasyonların varlığı dikkate alınır.

Teşhis için üç ana ve bir küçük kriter mevcuttur. Üç ana kriterin tamamı veya iki ana ve bir küçük kriter karşılandığında teşhis konabilir. Ana kriterler polisitemi veranın karakteristik özelliklerini belirlemeye yöneliktir.

Ana kriterler:

  • Erkeklerde hemoglobin 16,5 g/dL’den fazla veya hematokrit %49’dan fazla; kadınlarda hemoglobin 16 g/dL’den fazla veya hematokrit %48’den fazla
  • Kemik iliği biyopsisinde trilineaj büyüme, yani eritroid, granülositik ve megakaryositik proliferasyonun belirgin olması
  • JAK2 V617F veya JAK2 ekson 12 mutasyonlarının varlığı

Bu kriterler hastalığın temel belirtilerini ve genetik kökenlerini ortaya koymaktadır.

Küçük kriter:

  • Serum eritropoietin seviyesinin normal referans aralığının altında olması

Küçük kriter genellikle polisiteminin ikincil nedenlerini dışlamak amacıyla kullanılır. Ancak tanı sürecinde bu kriterlerin değerlendirilmesi ikincil polisitemi olasılığı dışlandığında geçerli olur. Bu nedenle teşhis sürecinde dikkatli bir değerlendirme yapılması ve diğer olası sebeplerin göz önünde bulundurulması önemlidir.

Polisitemi Vera Nasıl Tedavi Edilir?

Polisitemi vera tedavisinde temel hedef hastalığın komplikasyonlarını önlemek ve semptomları hafifletmektir. Bu nedenle tedavi stratejileri hastanın yaşına trombotik olay öyküsüne ve hematokrit seviyesine göre belirlenir. Özellikle tromboz riski yüksek olan hastalarda dikkatli tedavi uygulanması gereklidir.

60 yaşın altında ve trombotik olay öyküsü olmayan hastalar düşük riskli kabul edilir. Bu gruptaki hastalar için tedavinin ana amacı hematokrit seviyesini kontrol altında tutmaktır. Tedavi sırasında hematokritin %45’in altında tutulması gerekir çünkü bu seviyede tutulan hastalarda kardiyovasküler ve trombotik olay riski önemli ölçüde azalır.

Düşük riskli hastalar için önerilen tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Flebotomi: Hastanın hematokrit seviyesini %45’in altına indirmek amacıyla düzenli kan alınır. Başlangıçta hematokrit %45’in altına inene kadar genellikle haftada bir ya da iki kez kan alınır; sonrasında sıklık değerlerinize göre ayarlanır.
  • Düşük doz aspirin: Günde bir veya iki kez düşük doz aspirin (40-100 mg) tromboz riskini azaltmak için kullanılır. Ancak trombosit seviyesi 1 milyon/mikrolitreden fazla olan hastalarda aspirin kullanımı önerilmez çünkü bu durum kanama riskini artırabilir.
  • Kardiyovasküler sağlığı optimize etme: Kilo kontrolü, düzenli egzersiz, sigarayı bırakma ve kan basıncını düzenleme önerilir.

60 yaşın üstünde olan ya da tromboz öyküsü bulunan hastalar yüksek riskli grupta yer alır. Yüksek riskli hastalar için tedavi stratejisi düşük riskli hastalarda kullanılan yöntemlere ek olarak sitoredüktif tedavi ile desteklenir. Sitoredüktif tedavi hastaların kan hücrelerinin kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.

Yüksek riskli hastalar için önerilen ek tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Hidroksiüre (HU): Başlangıç dozu kilogram başına günde 15 mg olarak verilir. Amaç, trombosit seviyesini aşırı nötropeni ya da anemi oluşturmadan 100.000 ila 400.000/mikrolitre aralığında tutmaktır.
  • Alternatif tedaviler: Hidroksiüreye yanıt vermeyen ya da onu tolere edemeyen hastalarda ruksolitinib ya da interferon (ropeginterferon alfa-2b dahil pegile interferonlar) kullanılır. Ropeginterferon alfa-2b, Avrupa’da 2019’da, ABD’de 2021’de polisitemi vera için onay almıştır; ülkemizdeki erişim ve geri ödeme durumu zaman içinde değişebilir. Busulfan, pipobroman ve radyoaktif fosfor lösemi riski nedeniyle günümüzde çok sınırlı durumlarda kullanılır. Anagrelid polisitemi verada standart bir tedavi değildir.
  • FDA onaylı JAK inhibitörü (ruxolitinib): Hidroksiüreye yanıt vermeyen veya bu ilacı tolere edemeyen hastalar için 2014 yılında onaylanan bu ilaç tam hematolojik remisyon sağlama potansiyeli taşır.

Ayrıca kaşıntı gibi semptomların yönetiminde de tedavi seçenekleri vardır. Antihistaminikler ya da seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar) kaşıntıyı hafifletmek için kullanılabilir. Bu ilaçlar etkili olmazsa INF-a tedavisi tercih edilebilir.

Toksisite ve Yan Etki Yönetimi Nasıldır?

Polisitemi vera tedavisinde toksisite ve yan etki yönetimi önemlidir. Yaşlı hastalar ve kardiyovasküler hastalığı olanlarda ortostatik etkilerin azaltılması amacıyla flebotomi seanslarında daha az miktarda kan alınmalıdır. Bu durumda kaybedilen sıvının yerine konması için flebotomi sonrası normal salin uygulanabilir.

Ayrıca hastaların yeterince su içmeleri ve ilk 24 saat boyunca yoğun fiziksel aktivitelerden uzak durmaları önerilir. Aspirin kullanımı dikkatle yapılmalıdır çünkü yüksek dozda (günde 100 mg üzerinde) kullanımı kanama riskini artırır. Özellikle 900 mg dozlarda gastrointestinal kanamalar ortaya çıkabilir. Hidroksiüre kullanımı da yan etkilere neden olabilir.

Sitopeni ağız yaraları mide-bağırsak sorunları ve periferik nöropati gibi etkiler gözlemlenebilir. Ancak hidroksiüre tolere edilemezse sitoindirgeyici tedavi alternatif ajanlarla değiştirilmelidir. Özellikle hastaların tolerans durumuna göre tedavi kişiselleştirilmelidir.

Polisitemi Veranın Komplikasyonları Nelerdir?

Polisitemi vera çeşitli ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir hastalıktır. Tromboz bu hastalığın en sık görülen komplikasyonlarından biridir ve bu nedenle mevcut tedaviler trombotik riski en aza indirmeyi amaçlar. İlk trombotik olayda hastaya uygun sürede ve dozda antikoagülan tedavi önerilir. Bunun yanı sıra kanama da polisitemi veralı hastalarda görülebilen bir diğer komplikasyondur. Özellikle yüksek doz aspirin veya antikoagülasyon kullanımı bu riski artırabilir.

Polisitemi vera komplikasyonları şunlardır:

  • Tromboz
  • Hemoraji
  • Peptik ülser hastalığı
  • Myelofibroz
  • Akut lösemi
  • Myelodisplastik sendrom (MDS)

Hastalığın ilerlemesiyle birlikte myelofibroz ve sekonder myelofibroz gelişebilir. Uzun yıllar içinde hastaların küçük bir kısmında hastalık miyelofibroza ya da daha nadiren akut lösemiye dönüşebilir. Bu yüzden takipte kan sayımına ve dalak boyutuna düzenli bakıyoruz.

Polisitemi vera ile yaşamak

Hastalarımın en sık sorduğu soruların cevaplarını aşağıdaki “Sık sorulan sorular” bölümünde topladım. Aklınıza takılan başka bir şey varsa bir sonraki kontrolünüzde ya da online görüşmede birlikte konuşabiliriz.

Hazırlayan: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Hematoloji, Çiftlikköy / Mersin

Son güncelleme: 16 Kasım 2026

Kaynaklar

  1. Tefferi A, Barbui T. Polycythemia vera: 2024 update on diagnosis, risk-stratification, and management. Am J Hematol. 2023;98:1465-1487.
  2. Marchioli R, et al. Cardiovascular events and intensity of treatment in polycythemia vera (CYTO-PV). N Engl J Med. 2013;368:22-33.
  3. Landolfi R, et al. Efficacy and safety of low-dose aspirin in polycythemia vera (ECLAP). N Engl J Med. 2004;350:114-124.
  4. Barbui T, et al. Philadelphia chromosome-negative classical myeloproliferative neoplasms: revised management recommendations from European LeukemiaNet. Leukemia. 2018;32:1057-1069.
  5. Tefferi A, et al. Long-term survival and blast transformation in molecularly annotated essential thrombocythemia, polycythemia vera, and myelofibrosis. Blood. 2014;124:2507-2513.
  6. Szuber N, et al. 3023 Mayo Clinic patients with myeloproliferative neoplasms: risk-stratified comparison of survival and outcomes data among disease subgroups. Mayo Clin Proc. 2019;94:599-610.
  7. McMullin MF, et al. A guideline for the diagnosis and management of polycythaemia vera. Br J Haematol. 2019;184:176-191.
  8. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Myeloproliferative Neoplasms (güncel sürüm).

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; klinik karar hekime aittir.

Bu tanı size yeni mi konuldu, ya da tedaviniz hakkında ikinci bir görüş mü istiyorsunuz?

Raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Dosyanızı inceledikten sonra online görüşmede birlikte değerlendiririz. Mersin’deyseniz yüz yüze muayene için de WhatsApp’tan yazmanız yeterli; Mersin Üniversitesi’nde size uygun bir zaman belirleriz.

WhatsApp’tan yazın

Sık sorulan sorular

Polisitemi vera kanser mi?

Tıbbi sınıflamada evet, polisitemi vera “miyeloproliferatif neoplazm” denen kronik kan kanserleri grubundadır. Ama seyri, çoğu insanın kanser kelimesinden anladığından çok farklıdır. Yavaş ilerler, çoğu hastada kemoterapi gerekmez ve tedavinin asıl amacı pıhtıyı önlemektir. Hastaların büyük çoğunluğu düzenli kontrollerle işine, ailesine ve günlük hayatına devam eder.

Polisitemi vera ömrü kısaltır mı?

Büyük çalışmalarda ortalama yaşam süresi genel nüfusa göre bir miktar daha kısa bulunmuştur, ama bu fark kişiden kişiye çok değişir. Mayo Clinic’in geniş hasta serisinde tanıdan sonraki ortanca yaşam süresi yaklaşık 14 yıl, 60 yaşından önce tanı alanlarda yaklaşık 24 yıl, 40 yaşından önce tanı alanlarda ise 35 yılın üzerinde bildirilmiştir. Bunlar ortalamalardır; hastaların çoğu 60 yaş civarında tanı aldığı için başka nedenlerden kaybedilenler de bu sayılara dahildir ve rakamlar yeni tedavilerden önceki dönemi de içerir. Yaşam süresini en çok etkileyen şey pıhtının önlenmesidir; hematokriti %45’in altında tutmak, aspirin ve sigarasız bir hayat bunun temelidir.

Polisitemi vera ölümcül müdür?

Kendi başına hızla öldüren bir hastalık değildir. Asıl tehlike, tedavi edilmediğinde artan pıhtı riskidir; inme, kalp krizi ve bacak ya da karın içi damarlarda pıhtı bu yüzden olur. Tedaviyle bu risk belirgin azalır. Uzun yıllar içinde hastaların küçük bir kısmında hastalık miyelofibroza (on yılda yaklaşık %5-6) ya da daha nadiren akut lösemiye (on yılda %3’ün altında) dönüşebilir. Bu yüzden takibi aksatmamak önemlidir.

Polisitemi vera hastası hamile kalabilir mi?

Evet. Polisitemi verası olan kadınların çoğu sağlıklı bir gebelik geçirebilir, ama gebeliğin önceden planlanması ve hematoloji ile kadın doğum uzmanının birlikte izlemesi gerekir. Genellikle düşük doz aspirin sürdürülür, hematokrit %45’in altında tutulur ve doğumdan sonraki haftalarda pıhtıyı önleyen iğne (düşük molekül ağırlıklı heparin) önerilir. Hidroksiüre gebelikte kullanılmaz; ilaç gerekirse interferon tercih edilir. Hidroksiüre kullanıyorsanız gebelik planınızı birkaç ay önceden hekiminizle konuşun. Bu öneri ilacı kullanan erkek hastalar için de geçerlidir.

Polisitemi verada aspirin kullanmak şart mı?

Kanama riski ya da başka bir engel yoksa, Avrupa (ELN) ve Amerikan (NCCN) rehberleri polisitemi verası olan hemen her hastaya düşük doz aspirin önerir, çünkü pıhtı riskini azalttığı gösterilmiştir. Aktif kanama, mide ülseri, aspirin alerjisi ya da trombosit sayısının çok yüksek olup kanda von Willebrand faktörünün azalması gibi durumlarda aspirin verilmeyebilir. Aspirini kendi başınıza başlamayın ve bırakmayın; bu kararı hekiminizle birlikte verin.

Flebotomi ne sıklıkla yapılır?

Kişiye göre değişir. Başlangıçta hematokrit %45’in altına inene kadar genellikle haftada bir ya da iki kez, her seferinde yaklaşık bir ünite (250-500 mL) kan alınır. Hedefe ulaşıldıktan sonra kan sayımınıza göre sıklık azalır; kimi hastada birkaç haftada bir, kimi hastada birkaç ayda bir yeterli olur. Düzenli flebotomiyle demir depolarının azalması beklenen bir durumdur ve hekiminiz söylemedikçe demir ilacı almamalısınız. Flebotomi çok sık gerekiyorsa ya da zor tolere ediliyorsa ilaç tedavisini konuşuruz.

Polisitemi vera kalıtsal mı, çocuklarıma geçer mi?

Hayır, klasik anlamda kalıtsal değildir. JAK2 mutasyonu doğuştan gelmez, yaşam içinde kemik iliği hücrelerinde kazanılır ve çocuklara aktarılmaz. Bazı ailelerde bu grup hastalıklar biraz daha sık görülebilir, ama bu, çocuklarınızın hastalanacağı anlamına gelmez ve rutin tarama gerektirmez.

Polisitemi vera tamamen geçer mi?

Polisitemi vera kronik bir hastalıktır, yani tamamen kaybolmaz ama çok iyi kontrol altına alınabilir. Tedaviyle kan değerleri normal sınırlarda tutulur, belirtiler azalır ve pıhtı riski düşer. Kesin tedavi sağlayabilecek tek yöntem kemik iliği naklidir; polisitemi verada riskleri nedeniyle yalnızca hastalığın ilerlediği seçilmiş hastalarda düşünülür.

Polisitemi ile polisitemi vera aynı şey mi?

Hayır. Polisitemi, kanda alyuvarların artması anlamına gelen genel bir terimdir. Polisitemi vera ise bunun kemik iliğinden kaynaklanan, JAK2 mutasyonuyla giden kronik bir türüdür. Polisitemisi olan kişilerin çoğunda neden sigara, uyku apnesi ya da testosteron gibi ikincil bir durumdur.

Sekonder polisitemi kanser midir?

Hayır. Sekonder polisitemi bir kan kanseri değildir; vücudun başka bir duruma verdiği yanıttır. Ancak altta yatan neden (örneğin uyku apnesi) tedavi edilmezse pıhtı riski artabileceği için takip edilmelidir.

Hematokrit kaç olursa tehlikelidir?

Tek bir eşik yoktur. Polisitemi verada hedefimiz hematokriti yüzde 45’in altında tutmaktır, çünkü bu düzeyin üstünde pıhtı riski artar. Sekonder polisitemide karar kişinin altta yatan hastalığına göre verilir.

Kan vermek (flebotomi) polisitemiye iyi gelir mi?

Polisitemi verada flebotomi tedavinin temelidir. Sekonder polisitemide ise her hastada gerekmez; gereksiz flebotomi demir eksikliğine ve yorgunluğa yol açabilir. Kararı hekiminizle birlikte vermelisiniz.

Sigarayı bırakınca hemoglobin düşer mi?

Sigaraya bağlı polisitemide, sigarayı bıraktıktan sonraki birkaç ay içinde hemoglobin ve hematokrit çoğu zaman belirgin şekilde düşer.

Hematoloji Uzmanı Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Polisitemi Vera
İletişim Bilgileri
Telefon +90 553 533 88 53 E-posta mahmutbakirkoyuncu@gmail.com Adres Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
Çiftlikköy Kampüsü, 33343 Yenişehir / Mersin

Blog Yazıları

Lenf bezi büyümesi: ne zaman lenfoma şüphesi?

Lenf bezi büyümesinin sık nedenleri, lenfoma şüphesi uyandıran belirtiler, tetkikler ve ne zaman hematoloğa gidileceği.

Kemoterapi Sırasında Trombosit Düşüklüğü: Nedenleri, Riskleri ve Çözüm Yolları

Ana Sayfa - Blog - Kemoterapi Sırasında Trombosit Düşüklüğü: Nedenleri, Riskleri ve Çözüm YollarıYazan ve [...]

Ferritin Nedir, Kaç Olmalı? Düşüklüğü ve Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Ferritin, vücuttaki demir deposunu gösteren kan testidir. ASH 2026 kılavuzuna göre yetişkinlerde 30 ng/mL ve [...]

Online Hematoloji İkinci Görüş: Süreç Nasıl İşler?

Online hematoloji ikinci görüş kimler için uygundur, hangi belgeler hazırlanır, süreç nasıl işler? Başka şehirden [...]

Trombofili Testi Kimlere İstenir? Hangi Tahliller, Ne Zaman Yapılır?

Trombofili testi herkese değil, sonucu tedaviyi değiştirecek kişilere istenir. Hangi tahlillerin bakıldığı, testin ne zaman [...]

Orak Hücreli Anemi Hasta Rehberi: Belirtiler, Tedavi ve Yeni Gelişmeler

Orak hücreli anemi hastaları ve yakınları için rehber: belirtiler, acile başvurma işaretleri, hidroksiüre, kan nakli, [...]

Lenfomada ctDNA (Sıvı Biyopsi): Tanıda Şart mı, Nüks Şüphesinde Ne Katar?

Ana Sayfa - Blog - Lenfomada ctDNA (Sıvı Biyopsi): Tanıda Şart mı, Nüks Şüphesinde Ne [...]

Hematolojide NGS Genetik Testi: Ne Zaman Gerekir, Neler Sağlar?

Ana Sayfa - Blog - Hematolojide NGS Genetik Testi: Ne Zaman Gerekir, Neler Sağlar? Kan [...]