
Esansiyel Trombositoz (ET) Nedir? Kanser mi, Yaşam Süresi ve Tedavisi
Esansiyel trombositoz (ET), kemik iliğinin gereğinden fazla trombosit ürettiği kronik bir miyeloproliferatif hastalıktır. Çoğu trombosit yüksekliği geçici nedenlere bağlıdır; ET tanısı ancak bunlar dışlandıktan sonra konur. Başlıca risk pıhtı ve bazen kanamadır. Tedavinin amacı bu riskleri azaltmaktır; birçok hasta düzenli takip ve uygun ilaçlarla uzun yıllar günlük hayatını sürdürür.
Esansiyel trombositoz nedir? Esansiyel trombositoz (ET, esansiyel trombositemi), kemik iliğinin dış bir neden olmadan fazla trombosit ürettiği, çok yavaş seyreden kronik bir kan hastalığıdır. Hastaların çoğunda JAK2, CALR ya da MPL genlerinden birinde yaşam içinde kazanılmış bir değişiklik bulunur. Tedavinin asıl amacı pıhtıyı ve daha nadiren görülen kanamayı önlemektir. Hastaların büyük çoğunluğu düzenli takiple uzun yıllar normal günlük hayatına devam eder.
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji’de (Çiftlikköy) ET tanısı, risk değerlendirmesi ve takibini yapıyorum. Kendi pıhtı riskinizin hangi grupta olduğunu merak ediyorsanız IPSET hesaplayıcıya bakabilirsiniz; sonucu mutlaka hekiminizle birlikte yorumlayın. Şehir dışındaysanız online görüntülü görüşme de mümkün.
Bu tanı size yeni mi konuldu, ya da tedaviniz hakkında ikinci bir görüş mü istiyorsunuz?
Raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Dosyanızı inceledikten sonra online görüşmede birlikte değerlendiririz. Mersin’deyseniz yüz yüze muayene için de WhatsApp’tan yazmanız yeterli; Mersin Üniversitesi’nde size uygun bir zaman belirleriz.
Ne zaman hematoloğa başvurmalı?
- Trombosit yüksekliği kontrol tahlilinde de duruyorsa.
- Baş ağrısı, görme değişikliği, elde veya ayakta yanma ve kızarıklık varsa.
- Bacakta şişlik, ani göğüs ağrısı, konuşma bozukluğu veya bir tarafta güçsüzlük gibi pıhtı düşündüren belirtiler varsa; bu durumda acil servise başvurun.
- Açıklanamayan morarma veya kanama varsa.
- Dalak büyümesi, gece terlemesi veya kilo kaybı eşlik ediyorsa.
Bu durumları Mersin Üniversitesi’nde yüz yüze ya da online görüşmeyle değerlendiriyorum; tahlil ve raporlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz.
ET tromboz riski için: IPSET hesaplayıcı
| Tanım | Kemik iliğinin aşırı trombosit üretmesi sonucu kanın pıhtılaşma eğiliminin artmasıyla karakterize nadir bir kronik hastalık. |
| Nedenleri | Kesin nedeni bilinmemektedir. Genetik mutasyonlar (JAK2, CALR, MPL) hastalığın gelişiminde rol oynayabilir. |
| Kimlerde Görülür? | Genellikle 50 yaş üstü bireylerde daha sık görülse de, genç yetişkinlerde ve kadınlarda da görülebilir. |
| Belirtiler | Baş ağrısı, baş dönmesi, görme problemleri, el ve ayaklarda uyuşma veya yanma hissi, göğüs ağrısı, dalak büyümesi (splenomegali), ciltte kızarıklık (eritromelalji), kolay morarma, burun veya diş eti kanamaları. |
| Komplikasyonlar | Artmış pıhtılaşma riski: İnme, kalp krizi, derin ven trombozu (DVT). Kanama riski: Aşırı trombosit sayısı bazen kanama eğilimini artırabilir. |
| Tanı Yöntemleri | Tam kan sayımı (Trombosit sayısı >450.000/mm³), kemik iliği biyopsisi, genetik testler (JAK2, CALR, MPL mutasyonları). |
| Tedavi Yöntemleri | Düşük riskli hastalar: Aspirin gibi kan sulandırıcı ilaçlar. Yüksek riskli hastalar: Trombosit üretimini baskılayan ilaçlar (Hidroksiüre, Anagrelid, İnterferon-alfa). Yaşam tarzı değişiklikleri: Sigara ve alkol kullanımının azaltılması, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz. |
| Takip ve Kontrol | Düzenli kan testleri, pıhtılaşma ve kanama belirtilerinin izlenmesi, doktor kontrolü. |

Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Mersin doğumlu, YKAL mezunu. 2011 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. İç Hastalıkları anadal ve Hematoloji yandal eğitimlerini Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde tamamlamıştır. 2009 yılında MD Anderson Cancer Center’da moleküler biyoloji ve genetik alanında çalışmış, 2020 yılında New York Presbyterian Hospital’da kemik iliği nakli ve hücresel tedaviler ünitesinde çalışma imkanı bulmuştur. Türkiye’ye döndükten sonra sırasıyla Mersin Şehir Hastanesi ve Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışmıştır. 2022’de Hematoloji alanında Doçent Doktor unvanı almıştır. Eylül 2025’ten bu yana Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde çalışmaktadır.
Esansiyel Trombositoz Nedir?
Esansiyel trombositoz miyeloproliferatif neoplazmlar arasında yer alan ve trombosit sayısının aşırı artışı ile karakterize bir hastalıktır. Hastaların büyük çoğunluğunda JAK2, CALR veya MPL mutasyonları tespit edilmektedir. Bu mutasyonlar hastalığın patogenezinde önemli bir rol oynar. Ayrıca hastalığın tanısı kemik iliğinde megakaryositik hiperplazi ile birlikte trombosit sayısının 450.000/µL’nin üzerinde olması ile konur.
Esansiyel trombositoz diğer miyeloproliferatif hastalıklarla ortak genetik özellikler paylaşsa da tromboz ve kanama riskleri açısından özel bir dikkat gerektirir. Bununla birlikte hastalarda nadiren de olsa miyelofibroz veya lösemiye dönüşüm görülebilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre klonal bir bozukluktur ve reaktif nedenlerden ayırt edilmelidir.
Trombosit yüksekliği her zaman esansiyel trombositoz mu demek?
Kısa cevap: Hayır. Trombosit yüksekliklerinin büyük çoğunluğu demir eksikliği, enfeksiyon, iltihabi hastalıklar ya da ameliyat sonrası dönem gibi geçici nedenlere bağlıdır ve neden düzelince geriler. ET tanısı ancak bu nedenler dışlandıktan, genetik testler ve gerekirse kemik iliği biyopsisi yapıldıktan sonra konur.
Tahlilinizde trombosit yüksek çıktıysa ve henüz nedeni araştırılmadıysa, önce trombosit yüksekliği yazımdaki adımlara göz atmanızı öneririm.
Esansiyel Trombositozun Nedenleri Nelerdir?
Esansiyel trombositozun temel nedeni belirli genlerde meydana gelen mutasyonlar sonucu hematopoetik hücrelerin aşırı üretimidir. Bu mutasyonlar genellikle JAK2, CALR ve MPL genlerinde görülür. Bu genler hastalığın gelişiminde kilit rol oynadıkları için “sürücü mutasyonlar” olarak adlandırılır. Yetişkin hastaların büyük bir kısmında bu mutasyonlar tespit edilirken bazı çocuklarda moleküler üçlü vahşi tip durumu görülür.
JAK2V617F mutasyonu esansiyel trombositoz hastalarının yarısından fazlasında bulunur ve hastalığın gelişiminde önemli bir rol oynar. Homozigot JAK2 mutasyonları ise daha ciddi komplikasyonlarla ilişkilidir.
CALR mutasyonu ise ET hastalarının dörtte birinden fazlasında saptanır ve genç hastalarda daha yaygın görülür. Genellikle daha yüksek trombosit sayılarıyla ilişkilidir fakat tromboz oranı daha düşüktür.
MPL mutasyonları ise hastaların yaklaşık %4 ila %5’inde bulunur. Bu mutasyonlar özellikle ekson 10 bölgesinde yoğunlaşır ve bazı çalışmalarda miyelofibroza dönüşüm riskinin daha yüksek olmasıyla ilişkilendirilmiştir.
Bunların yanında başka gen ve kromozom değişiklikleri de esansiyel trombositozda görülebilir. Örneğin:
- SH2B3, SF3B1, U2AF1
- TP53, IDH2, EZH2
- 20q delesyonu ve Y kromozomu kaybı gibi kromozom değişiklikleri
Esansiyel Trombositoz Ne Kadar Yaygındır?
Esansiyel trombositoz miyeloproliferatif neoplazmlar arasında en sık görülen tür olarak kabul edilir. Her yıl 100.000 kişide yaklaşık 1.0 ila 2.5 kişi bu hastalığa yakalanır. Ayrıca 2008 ve 2010 yılları arasında yapılan çalışmalarda prevalansın 100.000’de 38 ila 57 arasında olduğu belirtilmiştir. Esansiyel trombositozun kadınlarda daha yaygın olduğu bildirilmiştir. Yaş ilerledikçe bu hastalığın görülme sıklığı da artar.
Genellikle 50 ila 60 yaşlarındaki bireylerde teşhis edilir. Yenidoğanlarda trombosit sayısı erişkinlerden farklı yorumlanır. Dolayısıyla hastalık farklı yaş gruplarında değişik özellikler gösterebilir.
Esansiyel Trombositoz Sırasında Neler Olur?
Esansiyel trombositozda mutasyona uğrayan genler belirli işlevlerde bozulmalar yaratarak miyeloproliferatif etkiler oluşturur. Özellikle JAK2 CALR ve MPL genlerindeki mutasyonlar hastalığın temelinde yer alır. JAK2 V617F mutasyonu hücre içi sinyal yollarının kontrolsüz aktivasyonuna neden olarak kan hücrelerinin aşırı üretimini tetikler. Bu mutasyon hematopoezin önemli bileşenlerinden olan eritropoietin ve trombopoietin gibi sitokinlerin yolaklarını etkiler. Sonuç olarak kan hücrelerinin üretimi artar ve özellikle trombositlerde anormal yükselmelere neden olur.
CALR mutasyonu ise amino asit okuma çerçevesindeki değişikliklerden kaynaklanır. Bu mutasyon hücresel çoğalma ve apoptoz gibi süreçleri etkileyerek yeni bir C terminali oluşturur. Bu durum hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına ve anormal trombosit üretimine yol açar. Ayrıca CALR mutasyonu da JAK2 mutasyonu gibi trombositozun altında yatan nedenlerden biridir.
Öte yandan MPL genindeki mutasyon trombopoietin reseptörü üzerinde değişiklikler yaparak trombosit üretimini artırır. Bu mutasyondan etkilenen hastaların sayısı daha az olsa da hastalığın seyrinde önemli bir rol oynar.
Aşırı trombositozun neden olduğu komplikasyonlar şunlardır:
- İç organlarda anormal pıhtılaşma (tromboz)
- Edinilmiş von Willebrand hastalığı ile ilişkili kanama riskleri
- Von Willebrand faktörünün yetersizliği nedeniyle pıhtılaşma bozuklukları
- Trombositozun sitoredüksiyon ile kontrol altına alınması gerekliliği
Esansiyel Trombositozun Belirtileri Nelerdir?
Esansiyel trombositoz hastalarında semptomlar oldukça çeşitlidir ve bazı hastalar asemptomatik olabilir. Asemptomatik bireylerde bu durum genellikle rutin kan testlerinde tespit edilir. Bununla birlikte semptomatik hastalarda en yaygın belirtiler arasında yorgunluk uykusuzluk ve migren yer alır. Aynı zamanda baş ağrısı ve baş dönmesi gibi semptomlar da sıkça görülür.
Nadir de olsa karaciğer ve karın içi damarlarda pıhtı (örneğin Budd-Chiari sendromu) ET’nin ilk belirtisi olabilir. Ayrıca hastalar eritromelalji geçici iskemik atak ve kolay morarma gibi belirtilerle de karşılaşabilirler. Fiziksel bulgular arasında en yaygın olanı hafif dalak büyümesidir ve bu bulgu diğer miyeloproliferatif neoplazmlara göre daha hafif seyreder.
Detaylı bilgi ve randevu için iletişime geçin!
Esansiyel Trombositoz Nasıl Teşhis Edilir?
Esansiyel trombositozun (ET) teşhisi hastanın trombosit sayısı kemik iliği biyopsisi ve genetik testler gibi çeşitli değerlendirmeleri içerir. İlk olarak hastanın trombosit sayısının 450.000/mikrolitre üzerinde olup olmadığı belirlenir. Bu yüksek trombosit seviyesi teşhis için önemli bir kriterdir. Ayrıca kemik iliği biyopsisi yapılır ve megakaryositlerin sayısında artış olup olmadığı kontrol edilir. Bu hücrelerin genişlemiş ve olgunlaşmış halde bulunması hastalığın teşhisi için belirleyici bir bulgudur.
Teşhisin bir diğer önemli unsuru ise genetik testlerdir. Hastanın JAK2, CALR veya MPL mutasyonlarına sahip olup olmadığı araştırılır. Bu gen mutasyonları miyeloproliferatif neoplazmlar için tanı koymada kritik rol oynar. Genetik test sonuçları hastalığın fenotipini ve prognozunu belirlemede yardımcı olur. Özellikle JAK2 V617F mutasyonunun varlığı esansiyel trombositoz tanısını kuvvetlendirir ve hastaların yarısından fazlasında bu mutasyon görülür.
Ayrıca teşhiste trombositozun diğer nedenlerinin dışlanması da büyük önem taşır. Bu nedenle reaktif trombositoz gibi diğer olasılıklar incelenir. Akut faz reaktanlarının yüksekliği veya demir eksikliği reaktif trombositoza işaret edebilir. Bu nedenle CRP veya ESR gibi inflamatuar belirteçler ile bir demir paneli de değerlendirilir. Eğer bu değerler normal değilse trombositozun reaktif nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı sorgulanır.
Teşhis sürecinde dikkate alınan kriterler şunlardır:
- Trombosit sayısının 450.000/mikrolitre üzerinde olması
- Kemik iliği biyopsisinde megakaryosit proliferasyonu ve sayısında artış
- JAK2, CALR veya MPL mutasyonlarının varlığı
- Diğer miyeloid neoplazmların dışlanması
Bu aşamalardan geçildikten sonra, esansiyel trombositoz tanısı kesinleşir ve tedavi süreci planlanır.
Esansiyel Trombositoz Nasıl Tedavi Edilir?
Esansiyel trombositozun tedavisi hastanın trombotik ve hemorajik komplikasyonlar açısından düşük veya yüksek riskli olup olmadığına bağlıdır. Bu nedenle tedavi stratejileri her hasta için risk düzeyine göre belirlenir. Tedavinin temel amacı tromboz ve kanama gibi ciddi komplikasyonları önlemektir. Özellikle 60 yaşın üstündeki hastalar ve daha önce tromboz geçirmiş kişiler yüksek risk grubuna girer. Buna karşılık düşük riskli hastalar genellikle 60 yaşın altındaki genç ve tromboz öyküsü olmayan bireylerdir.
60 yaş altı, pıhtı geçirmemiş hastalarda aspirin kararı JAK2 durumuna ve damar risk faktörlerine göre verilir. JAK2 pozitifse ya da tansiyon, şeker, sigara gibi risk faktörleri varsa düşük doz aspirin önerilir. JAK2 negatif (örneğin CALR pozitif), başka risk faktörü olmayan çok düşük riskli hastalarda yalnızca takip yeterli olabilir; bu grupta aspirinin kanama riskini artırıp pıhtıyı belirgin azaltmadığını gösteren çalışmalar vardır. Ancak trombosit sayısı 1.000.000/µL’nin üstüne çıktığında olası von Willebrand sendromu ihtimaline karşı dikkatli bir değerlendirme yapılması gerekir. Eğer kanama belirtileri veya von Willebrand parametrelerinde anormallikler varsa aspirin tedavisi uygulanmamalıdır.
Yüksek riskli hastalarda ise aspirin ile birlikte sitoredüktif tedavi tercih edilir. Sitoredüktif tedavi vücutta aşırı trombosit üretimini baskılamak amacıyla kullanılır. Bu tedavi yönteminde en yaygın kullanılan ilaç hidroksiüredir. Hidroksiüre trombositlerin yanı sıra lökosit sayısını da azaltır ve pıhtı riskini düşürür. Ayrıca ikinci seçenek olarak anagrelid kullanılır. Anagrelid megakaryositlerin farklılaşmasını ve trombosit üretimini baskılayarak trombosit sayısını kontrol altına alır. Genç hastalarda ve gebelik düşünenlerde pegile interferon bir seçenektir.
Gebelik durumu ise tedavi stratejisini farklılaştırır. Gebelikte genellikle düşük doz aspirin kullanılır. Daha önce pıhtı ya da gebelik kaybı yaşamış yüksek riskli hastalarda buna düşük molekül ağırlıklı heparin (LMWH) eklenir ve doğum sonrası dönemde de bir süre devam edilir. Ancak kanama durumunda heparin tedavisi kesilmelidir. Gebelik süresince trombosit sayısı aşırı yüksekse trombositferez bir seçenek olarak değerlendirilir. Hidroksiüre ve anagrelid fetüse zarar verebileceğinden gebelerde kullanılması önerilmez.
Düşük riskli hastalar için:
- Aspirin (JAK2 pozitifse ya da damar risk faktörü varsa; çok düşük riskte yalnızca takip yeterli olabilir)
- Trombosit sayısı 1.000.000/µL’nin üzerindeyse von Willebrand sendromu değerlendirilmelidir.
Yüksek riskli hastalar için:
- Aspirin ile sitoredüktif tedavi
- Hidroksiüre birinci tercih, anagrelid ise ikinci sıradadır.
Tedavi kararını neye göre veriyoruz?
Tedaviyi tahlildeki trombosit sayısına göre değil, kişinin pıhtı riskine göre planlıyoruz. Bunun için revize IPSET-tromboz sınıflamasını kullanıyoruz: yaş (60 üstü ya da altı), daha önce pıhtı geçirip geçirmediğiniz ve JAK2 mutasyonu taşıyıp taşımadığınız bu sınıflamada belirleyicidir. Sigara, tansiyon ve şeker gibi damar risk faktörleri de kararı etkiler. Hekimler ve meraklı okuyucular için bu skorları hesaplayan bir IPSET hesaplayıcı hazırladım.
Esansiyel Trombositozun Komplikasyonları Nelerdir?
Esansiyel trombositozun en yaygın komplikasyonu trombozdur. Tromboz vasküler sistemde pıhtı oluşumuna yol açarak ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Özellikle beyin kalp ve karaciğer damarlarında görülen pıhtılar şu problemlere yol açabilir:
- Beyin damarlarında: Geçici iskemik atak veya inme riski artar.
- Kalp damarlarında: Akut koroner sendroma sebep olabilir.
- Karaciğer damarlarında: Budd-Chiari sendromu gelişebilir.
Trombozun yanında kanamalar da önemli komplikasyonlar arasında yer alır. Bununla birlikte 60 yaş üstü bireyler ve tromboz öyküsü olanlarda trombotik olaylar daha sık görülmektedir. Çocuklarda ise hem tromboz hem de hemoraji vakalarının daha az olduğu bildirilmiştir. Ayrıca lösemik dönüşüm erişkinlerde daha yüksek oranlarda gözlemlenmiştir. Esansiyel trombositoz gebelik komplikasyonlarına da neden olabilir ve bu komplikasyonlar arasında şunlar sayılabilir:
- Eklampsi
- Plasental abrupsiyon
- İntrauterin gelişme geriliği
- Ölü doğum
Esansiyel trombositoz ile yaşamak
ET tanısı alan pek çok kişi “Benim gibi olanlar nasıl yaşıyor?” diye merak ediyor. Bu çok doğal. Hastalarımın en sık sorduğu soruları ve cevaplarını aşağıda topladım. Aklınıza takılan başka bir şey varsa kontrolünüzde ya da online görüşmede birlikte konuşabiliriz.
Hazırlayan: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Hematoloji, Çiftlikköy / Mersin
Son güncelleme: 16 Kasım 2026
Kaynaklar
- Tefferi A, Vannucchi AM, Barbui T. Essential thrombocythemia: 2024 update on diagnosis, risk stratification, and management. Am J Hematol. 2024;99:697-718.
- Barbui T, et al. Revised IPSET-thrombosis. Blood Cancer J. 2015;5:e369.
- Passamonti F, et al. A prognostic model to predict survival in 867 WHO-defined essential thrombocythemia at diagnosis (IPSET). Blood. 2012;120:1197-1201.
- Barbui T, et al. Philadelphia chromosome-negative classical myeloproliferative neoplasms: revised management recommendations from European LeukemiaNet. Leukemia. 2018;32:1057-1069.
- Alvarez-Larrán A, et al. Antiplatelet therapy versus observation in low-risk essential thrombocythemia with a CALR mutation. Haematologica. 2016;101:926-931.
- Tefferi A, et al. Long-term survival and blast transformation in molecularly annotated essential thrombocythemia, polycythemia vera, and myelofibrosis. Blood. 2014;124:2507-2513.
- Szuber N, et al. 3023 Mayo Clinic patients with myeloproliferative neoplasms: risk-stratified comparison of survival and outcomes data among disease subgroups. Mayo Clin Proc. 2019;94:599-610.
- NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Myeloproliferative Neoplasms (güncel sürüm).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; klinik karar hekime aittir.
Bu tanı size yeni mi konuldu, ya da tedaviniz hakkında ikinci bir görüş mü istiyorsunuz?
Raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Dosyanızı inceledikten sonra online görüşmede birlikte değerlendiririz. Mersin’deyseniz yüz yüze muayene için de WhatsApp’tan yazmanız yeterli; Mersin Üniversitesi’nde size uygun bir zaman belirleriz.
Sık sorulan sorular
Esansiyel trombositoz kanser mi?
Tıbbi sınıflamada ET, “miyeloproliferatif neoplazm” denen kronik kan kanserleri grubundadır. Ama çoğu insanın kanser kelimesinden anladığından çok farklıdır. Genellikle çok yavaş seyreder, çoğu hastada kemoterapi gerekmez ve pek çok hasta yalnızca takip ya da düşük doz aspirinle izlenir. Tedavinin asıl amacı pıhtıyı önlemektir.
Esansiyel trombositozda yaşam süresi ne kadar?
ET çoğu hastada yaşam süresini sınırlı ölçüde etkiler, ama bu etki kişiden kişiye değişir. Mayo Clinic’in geniş hasta serisinde tanıdan sonraki ortanca yaşam süresi yaklaşık 20 yıl, 60 yaşından önce tanı alanlarda yaklaşık 33 yıl, 40 yaşından önce tanı alanlarda yaklaşık 35 yıl bildirilmiştir. Bunlar ortalamalardır; hastaların önemli kısmı ileri yaşta tanı aldığı için başka nedenlerden kaybedilenler de bu sayılara dahildir. Kendi durumunuza dair daha kişisel bir tahmin için yaşınız, lökosit sayınız ve pıhtı öykünüzü kullanan IPSET sağkalım skoru kullanılabilir.
Esansiyel trombositoz ölümcül müdür?
Kendi başına hızla öldüren bir hastalık değildir. Asıl risk pıhtıdır; inme ve kalp krizi bu yüzden olabilir, bu nedenle tedaviyi pıhtı riskine göre planlarız. Uzun yıllar içinde hastaların küçük bir kısmında miyelofibroza dönüşüm (on yılda yaklaşık %1-5) ve çok daha nadiren akut lösemiye dönüşüm (on yılda %1’in altında) görülebilir. Düzenli takip bu değişiklikleri erken fark etmemizi sağlar.
ET’de aspirin kullanmak şart mı?
Herkes için değil. Aspirin kararını yaşınıza, pıhtı öykünüze, JAK2 durumunuza ve damar risk faktörlerinize göre veririz. JAK2 pozitifseniz, daha önce pıhtı geçirdiyseniz ya da tansiyon, şeker, sigara gibi risk faktörleriniz varsa genellikle düşük doz aspirin öneririz. JAK2 negatif, genç ve başka risk faktörü olmayan hastalarda yalnızca takip yeterli olabilir. Trombosit sayısı 1.000.000’un üzerindeyse aspirinden önce von Willebrand faktörüne bakarız, çünkü bu durumda aspirin kanamayı artırabilir.
Trombosit sayısını kaçta tutmak gerekiyor?
Her hastada aynı bir hedef sayı yoktur. Düşük riskli hastalarda çoğu zaman sayıyı düşürmeye gerek duymayız. İlaç tedavisi alan yüksek riskli hastalarda genellikle trombositi normal sınırlara, yani yaklaşık 400.000’in altına çekmeye çalışırız. Trombosit 1.500.000’u geçerse kanama riski nedeniyle risk grubundan bağımsız olarak ilaç tedavisini konuşuruz.
Esansiyel trombositoz hastası hamile kalabilir mi?
Evet, ET’si olan kadınların çoğu sağlıklı bir gebelik geçirebilir. Gebeliğin önceden planlanması ve hematoloji ile kadın doğum uzmanının birlikte izlemesi gerekir. Genellikle düşük doz aspirin kullanılır; daha önce pıhtı ya da gebelik kaybı yaşamış hastalarda pıhtıyı önleyen iğne (düşük molekül ağırlıklı heparin) eklenir. Hidroksiüre ve anagrelid gebelikte kullanılmaz; ilaç gerekirse interferon tercih edilir. Bu ilaçları kullanıyorsanız gebelik planınızı birkaç ay önceden hekiminizle konuşun.
Esansiyel trombositoz kalıtsal mı?
Hayır, klasik anlamda kalıtsal değildir. JAK2, CALR ve MPL değişiklikleri doğuştan gelmez, yaşam içinde kemik iliği hücrelerinde kazanılır ve çocuklara aktarılmaz. Bazı ailelerde bu grup hastalıklar biraz daha sık görülebilir, ama bu, çocuklarınız için rutin tarama gerektirmez.
Esansiyel trombositoz tamamen geçer mi?
ET kronik bir hastalıktır, yani tamamen kaybolmaz, ama çoğu hastada çok iyi kontrol altına alınır. Pek çok kişi yalnızca düzenli kan sayımı ve kontrollerle izlenir. Takipte trombosit ve diğer kan değerlerine, dalak boyutuna ve yeni bir belirti olup olmadığına bakarız.


