
Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni)
Kan tahlilinde trombosit (PLT) sayısının 150.000/µL’nin altına düşmesine trombositopeni denir. Viral enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, ITP, karaciğer hastalığı, B12 eksikliği ve kemik iliği hastalıkları sık nedenlerdendir; tüpte trombositlerin kümelenmesine bağlı “yalancı” düşüklük de görülebilir, bu yüzden sitratlı tüple tekrar bakmak gerekebilir. 50.000/µL üzerindeki değerlerde kendiliğinden kanama nadirdir; 20.000/µL altındaysanız ya da burun, diş eti kanaması ve yaygın morluklarınız varsa vakit kaybetmeden değerlendirilmelisiniz.
Tahlil sonucunuz yüksek ya da düşük mü çıktı?
Tek bir değer çoğu zaman tek başına bir şey söylemez; önemli olan diğer kan değerleriyle birlikte nasıl göründüğüdür. Hemogramınızı ve diğer sonuçlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. İnceleyip gerekiyorsa online ikinci görüşle birlikte değerlendiririm; Mersin dışından da yazabilirsiniz.
Online görüşmeler hafta içi 16.00-17.00 ve Cumartesi 09.00-13.00 arasındadır.
Ne zaman hematoloğa başvurmalı?
- Trombosit sayısı 100.000/µL’nin altında kalıyorsa veya tekrarlayan tahlillerde düşüyorsa.
- Morarma, deride iğne ucu gibi kırmızı noktalar (peteşi), burun veya diş eti kanaması varsa.
- Trombosit 20.000/µL’nin altındaysa ya da kanama durmuyorsa vakit kaybetmeden, gerekirse acil servisten değerlendirilin.
- Hemoglobin veya lökosit değeriniz de bozulmuşsa.
- İdrarda veya dışkıda kan, ya da ani şiddetli baş ağrısı varsa acil servise başvurun.
Bu durumları Mersin Üniversitesi’nde yüz yüze ya da online görüşmeyle değerlendiriyorum; tahlil ve raporlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz.
Trombositopeni, kan trombosit sayısının normalin altına düşmesiyle tanımlanan bir bulgudur; nedenleri ilaçlar, enfeksiyonlar, bağışıklık süreçleri ve kemik iliği hastalıklarından değişir. Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji’de (Çiftlikköy) trombositopeni ayırıcı tanısı ve izlemini değerlendirir. Yaklaşım, trombosit düzeyi, kanama riski ve altta yatan nedene göre planlanır.| Tanım | Kandaki trombosit (platelet) sayısının normalin altında olması durumu. Trombositler, kanın pıhtılaşmasında önemli rol oynar, bu nedenle trombositopeni kanama riskini artırır. |
| Nedenleri | Kemik iliğinde trombosit üretiminin azalması (lösemi, aplastik anemi), artmış trombosit yıkımı (otoimmün hastalıklar, enfeksiyonlar), dalakta trombosit birikimi (splenomegali) veya kemoterapi ve radyoterapi gibi tedaviler |
| Belirtiler | Ciltte kolay morarma, burun veya diş eti kanamaları, uzun süren kanamalar, cilt altında küçük kırmızı noktalar (petekial döküntüler), idrarda veya dışkıda kan, adet kanamasının aşırı olması |
| Tanı Yöntemleri | Tam kan sayımı (CBC), periferik kan yayması, kemik iliği biyopsisi, pıhtılaşma testleri, antikor testleri (otoimmün nedenler için) |
| Tedavi Yöntemleri | Nedene yönelik tedavi: steroidler, immünoglobulin tedavisi, kan veya trombosit nakli, splenektomi (dalak çıkarılması), bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar |
| Yan Etkiler | Trombositopeni tedavisi sırasında enfeksiyon riski, kanama riski, ilaçların yan etkileri (steroidlerin uzun süreli kullanımı osteoporoz ve bağışıklık sistemi baskılanmasına yol açabilir) |
| Süre | Nedene bağlı olarak kısa süreli (geçici) veya uzun süreli olabilir; örneğin viral enfeksiyonlara bağlı trombositopeni geçici iken, kronik hastalıklara bağlı olanlar uzun süreli olabilir. |
| Kullanılan İlaçlar | Kortikosteroidler (prednizon), immünoglobulinler (IVIG), trombopoez uyarıcı ilaçlar (romiplostim, eltrombopag) |
| Avantajları | Erken teşhis ve tedaviyle kanama komplikasyonlarının önlenebilmesi; bazı vakalarda trombosit düzeyinin normale dönmesi |
| Dezavantajları | Tedaviye rağmen bazı hastalarda kanama riskinin devam etmesi, kronik vakalarda sürekli izleme ve tedavi gerektirmesi |
| İzlem ve Kontrol | Düzenli kan testleriyle trombosit sayısının izlenmesi, kanama belirtilerinin takip edilmesi, tedaviye yanıtın değerlendirilmesi |
| Alternatif Tedaviler | Deneysel tedaviler, kök hücre nakli (ciddi vakalarda), immunosupresif tedavi seçenekleri |

Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Mersin doğumlu, YKAL mezunu. 2011 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. İç Hastalıkları anadal ve Hematoloji yandal eğitimlerini Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde tamamlamıştır. 2008 yılında MD Anderson Cancer Center’da moleküler biyoloji ve genetik alanında çalışmış, 2020 yılında New York Presbyterian Hospital’da kemik iliği nakli ve hücresel tedaviler ünitesinde çalışma imkanı bulmuştur. Türkiye’ye döndükten sonra sırasıyla Mersin Şehir Hastanesi ve Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışmıştır. 2022’de Hematoloji alanında Doçent Doktor unvanı almıştır. Eylül 2025’ten bu yana Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde çalışmaktadır.
Trombositopeni Nedir?
Trombositopeni yetişkinlerde mikrolitre başına 150.000’in altında trombosit bulunması durumudur. Bu sağlık sorunu kan hücrelerinin azalmasıyla karakterize edilir ve kan pıhtılaşması ile yara iyileşmesi süreçlerinde önemli rol oynar. Çeşitli durumlar trombosit sayısının düşmesine neden olabilir. Bunlar arasında heparin kaynaklı trombositopeni antifosfolipid antikor sendromu ve yaygın damar içi pıhtılaşma yer alır.Ayrıca trombotik mikroanjiopati ve paroksismal nokturnal hemoglobinüri gibi nadir hastalıklar da trombositopeniyle ilişkilidir. Trombosit düzeyi 10.000/mikrolitre altına düştüğünde kendiliğinden kanamalar görülebilir. Trombosit sayısı 50.000/mikrolitre altında olduğunda cerrahi müdahaleler sırasında kanama riski artar. Trombositopeniyle ilişkili riskler hiçbir risk olmamasından ciddi kanamalara kadar değişkenlik gösterir. Trombositopeninin şiddeti arttıkça kanama riski de yükselir bu nedenle tedavi süreci kişiye özel olarak düzenlenmelidir.Trombositopeniye Ne Sebep Olur?
Trombositopeni kandaki trombosit sayısının anormal derecede düşmesidir. Çeşitli faktörler bu duruma yol açabilir. En yaygın nedenlerden biri immün trombositopenidir. Vücut kendi trombositlerine karşı antikorlar üretir ve bu trombosit yıkımını tetikler. Bu otoimmün süreç primer İTP olarak bilinir ve trombositlerin hızla yok olmasına sebep olur.İlaca bağlı trombositopeni iki ana kategori altında incelenebilir:- Immün trombositopeni: Heparin gibi bazı ilaçlar anti-trombosit antikorlarının üretilmesine neden olur. Bu antikorlar trombositleri aktive eder ve ciddi tromboz riski yaratır.
- İlaca bağlı immün olmayan trombositopeni: Valproik asit ve linezolid gibi ilaçlar doza bağlı olarak trombosit üretimini baskılar.
- Kronik karaciğer hastalıkları ve hipersplenizm trombosit sayısının düşmesine yol açar.
- Sistemik lupus eritematozus ve romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklar sekonder İTP riskini artırır.
- Gebelik, özellikle preeklampsi ve HELLP sendromu durumlarında trombositopeni görülebilir.
- Kalıtsal trombositopeniler çocuklarda daha sık görülür ve yetişkinlerde nadirdir.
- Trombotik mikroanjiyopati ve trombotik trombositopenik purpura gibi durumlar ciddi ve acil müdahale gerektiren sağlık sorunlarıdır.
Trombositopeni Sırasında Neler Olur?
Trombositopeni sırasında birçok faktör trombosit sayısının düşmesine neden olur. Kemik iliğinde trombosit üretimi azalabilir; bu durum genellikle kemik iliği yetmezliği aplastik anemi ve paroksismal nokturnal hemoglobinüri gibi ciddi rahatsızlıklar sonucu meydana gelir. Ek olarak kemik iliği baskılanması ilaçların kullanımıyla ilişkilendirilir ve bunlar arasında valproik asit ve daptomisin gibi ilaçlar bazı kemoterapi ajanları ve radyasyon maruziyeti bulunur.- Kronik alkol kötüye kullanımı
- Kalıtsal trombositopeni
- Viral enfeksiyonlar
- Besin eksiklikleri (Folat, vitamin B12)
- Sistemik durumlar (Sepsis, miyelodisplastik sendrom)
Trombositopeninin Mikroskobik İncelenmesi
Trombositopeninin mikroskobik incelemesi trombositlerin boyut ve morfolojisine odaklanır. Bu inceleme sırasında trombositlerin yapısındaki değişiklikler ve bunların olası nedenleri belirlenmeye çalışılır. EDTA kullanımı trombosit kümelenmesine yol açarak yalancı trombositopeniye neden olabilir. Bu durum analizlerde dikkate alınmalıdır. Trombosit uydulaşması ise polimorfonükleer hücrelere yapışan trombositlerin varlığını gösterir ve periferik kan yaymalarında kolayca gözlemlenebilir. Ayrıca mikroskobik incelemede dikkat edilmesi gereken diğer önemli bulgular şunlardır:- Dev trombositler: Genellikle kalıtsal durumları işaret eder.
- Şistositler: Trombotik mikroanjiyopatik durumların bir göstergesidir.
- Gözyaşı hücreleri ve çekirdekli RBC’ler: Kemik iliği infiltrasyonunun belirtisidir.
- Olgunlaşmamış WBC’ler: Lösemi olasılığını artırır.
- Hipersegmente nötrofiller: Beslenme yetersizlikleriyle ilişkilendirilir.
Trombositopeni Belirtileri Nelerdir?
Trombositopeni belirtileri hastanın durumuna ve trombosit sayısının düzeyine göre değişiklik gösterir. Bu durum genellikle kanın pıhtılaşma kapasitesinde azalmaya yol açar ve çeşitli semptomlarla kendini gösterebilir. Trombosit sayısı 50.000/mL üzerinde olan hastalar nadiren semptom gösterirken 20.000/mL altında olanlarda ciddi kanama riski artar. Özellikle derin düzeydeki düşüşler hastanın sağlık durumunu doğrudan etkileyebilir.Trombositopeni nedeniyle ortaya çıkan belirtiler arasında ciltteki değişimler dikkat çeker. Cilt muayenesinde;- Peteşi: Küçük, yuvarlak, kırmızı veya mor noktalar olarak cilt üzerinde belirir.
- Purpura: Peteşilerden daha büyük lekelerdir ve basınçla renk değiştirmez.
- Ekimoz: Daha büyük morluklar olarak tanımlanır ve genellikle daha şiddetli travma veya etki sonucu oluşur.
- Diş eti kanamaları
- Burun kanamaları
- Mide-bağırsak kanamaları yer alır.
- Ani başlayan veya açıklanamayan morluklar,
- Uzun süreli kanamalar,
- Yara yerlerinde anormal kanama,
Detaylı bilgi ve randevu için iletişime geçin!
Trombositopeni Nasıl Teşhis Edilir?
Trombositopeni teşhisi çeşitli testler ve değerlendirmelerle konulur. Hastanın ilk başvurusunda tam kan sayımı yapılır ve bu testin sonuçları trombosit sayısının düşük olduğunu gösterirse test tekrarlanarak bulguların doğruluğu teyit edilir. İzole trombositopeni durumunda değerlendirme süreci şu adımları içerir:- Tam kan sayımı (CBC)
- Periferik yayma
- HIV testi
- HCV testi
- Anemi ve trombositopeni durumunda enfeksiyonlar ve otoimmün hastalıklar için ilave testler yapılır.
- Lökositoz eşlik eden trombositopeni enfeksiyon veya malignite şüphesi taşıyan hastalarda inflamasyon ve kanser markerlarına bakılır.
- Pansitopeni varlığında miyelodisplastik sendromlardan şüpheleniliyorsa kemik iliği biyopsisi yapılır.
- Tromboz bulgusu olan hastalarda heparin kaynaklı trombositopeni veya antifosfolipid antikor sendromu için gerekli testler sıralanır:
- Trombosit faktör 4 antikorları
- Antifosfolipid antikorlar
- PT, aPTT, fibrinojen, LDH
Trombositopeni Nasıl Tedavi Edilir?
Trombositopeni tedavisinde birinci adım altta yatan nedenin tespit edilmesidir. Tedavi stratejileri belirlenen nedenlere göre şekillenir. Asemptomatik ve hafif vakalar genellikle yalnızca rutin takip gerektirir. Ancak durum daha ciddi ise çeşitli müdahale yöntemleri devreye girer.- Primer Immün Trombositopeni (ITP): İlk basamakta kortizon (glukokortikoid) kullanılır, hızlı yanıt gerektiğinde damardan immünglobulin (IVIG) eklenir. 2026 ASH kılavuzu, uygun hastalarda ilk tedavide kortizona rituksimab ya da trombopoietik bir ilaç eklenmesini de öneriyor; bu seçim kişiye göre birlikte yapılır. Kortizon yetmezse ya da azaltılırken trombosit yeniden düşerse ikinci basamakta öncelik trombopoietin reseptör agonistlerindedir (eltrombopag, romiplostim, avatrombopag). Rituksimab diğer seçenektir. Bunlar uygun değilse fostamatinib, BTK inhibitörleri veya mikofenolat düşünülebilir. Dalak ameliyatı (splenektomi) artık erken bir seçenek değil; genellikle tanıdan 12-24 ay sonra, diğer tedaviler değerlendirildikten sonra gündeme gelir. Ayrıntılar için ITP sayfasına bakabilirsiniz.
- İlaca Bağlı Trombositopeni: Bu tür vakalarda ilk adım sorumlu ilacın kesilmesidir. Bu genellikle trombosit sayısının kısa sürede normale dönmesini sağlar.
- Heparin-İndüklenmiş Trombositopeni (HIT): HIT tedavisinde heparin derhal kesilir. Anti-trombin ve anti-Xa aktivitesi gösteren antikoagülan ajanlar kullanıma alınır. Trombosit sayısı normale döndüğünde dikumarol ajanları eklenir.
- Trombotik Trombositopenik Purpura (TTP): TTP tedavisi genellikle plazma değişimi ile yapılır.
- Sekonder Immün Trombositopeni: Altta yatan durumun yönetimi hastalığın kontrolünü sağlar. Örneğin sistemik lupus eritematozus (SLE) tedavisi için immünosüpresif ajanlar ve H. pylori ile ilişkili trombositopeni durumunda H. pylori’nin eradikasyonu önerilir.
Trombositopeni Komplikasyonları Nelerdir?
Trombositopeni ciddi komplikasyonlarla ilişkilendirilen bir durumdur. Şiddetli trombositopeni vakalarında iç kanama riski artar ve beyin kanaması ölümcül sonuçlar doğurabilir. Heparin kaynaklı tromboz arteriyel ve venöz trombozun yanı sıra derin ven trombozu pulmoner emboli gibi durumlara yol açabilir. Bu tıbbi durum aynı zamanda serebrovasküler kazaları ve miyokard enfarktüsü riskini de artırır.Antifosfolipid antikor sendromu hem arteriyel ve venöz tromboz hem de düşüklerle bağlantılıdır. TTP durumunda özellikle merkezi sinir sistemini etkileyen mikrovasküler tromboz gözlemlenirken HUS vakalarında böbrek hasarı ön plana çıkar.Hazırlayan: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Hematoloji, Çiftlikköy / Mersin
Bilgi ve randevu / WhatsApp: +90 553 533 88 53
Son güncelleme: 16 Kasım 2026
Tahlil sonucunuz yüksek ya da düşük mü çıktı?
Tek bir değer çoğu zaman tek başına bir şey söylemez; önemli olan diğer kan değerleriyle birlikte nasıl göründüğüdür. Hemogramınızı ve diğer sonuçlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. İnceleyip gerekiyorsa online ikinci görüşle birlikte değerlendiririm; Mersin dışından da yazabilirsiniz.
Online görüşmeler hafta içi 16.00-17.00 ve Cumartesi 09.00-13.00 arasındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Trombositopeni nedir?
Trombositopeni, kandaki trombosit sayısının 150.000/µL'nin altına düşmesidir. Trombositler kanamanın durdurulmasında görev aldığı için belirgin düşüklükte kanama eğilimi artabilir.
Trombosit düşüklüğünün sık nedenleri nelerdir?
Bazı ilaçlar (heparin dahil), viral enfeksiyonlar, ITP gibi bağışıklık kaynaklı hastalıklar, karaciğer hastalığı ve dalak büyümesi, B12 veya folat eksikliği ve kemik iliği hastalıkları başlıca nedenlerdir. Tüpte trombosit kümeleşmesi yanlış düşüklük gösterebilir; bu nedenle sonuç tekrar ve yayma ile doğrulanır.
Trombosit düşüklüğü nasıl araştırılır?
Kan sayımı tekrarlanır ve periferik yayma incelenir. Gerekirse HIV ve hepatit C testleri, B12/folat, karaciğer ve pıhtılaşma testleri yapılır. Neden bulunamazsa veya diğer kan hücrelerinde de bozukluk varsa kemik iliği incelemesi düşünülür.
Hangi durumlarda acil başvurmak gerekir?
Yaygın morluk veya peteşi, durmayan burun ya da diş eti kanaması, siyah dışkı, idrarda kan veya şiddetli baş ağrısı varsa acil değerlendirme gerekir. Ateş, bilinç değişikliği veya belirgin kansızlık eşlik ediyorsa da beklemeden başvurulmalıdır.
Trombositopeni nasıl tedavi edilir?
Tedavi altta yatan nedene göre planlanır: sorumlu ilacın kesilmesi, ITP'de bağışıklığı düzenleyen tedaviler veya eşlik eden hastalığın tedavisi gibi. Hafif ve belirtisiz durumlarda çoğu zaman izlem yeterlidir; trombosit transfüzyonu ciddi kanama veya girişim öncesi gibi durumlarda kullanılır.
Kaynaklar
- ASH Clinical Practice Guidelines, Immune Thrombocytopenia: hematology.org
- Gauer RL, Braun MM. Thrombocytopenia. Am Fam Physician. 2012. PubMed 22534269
- Smock KJ, Perkins SL. Thrombocytopenia: an update. Int J Lab Hematol. 2014. PubMed 24750691
- PubMed arama: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; klinik karar hekime aittir.
Blog Yazıları
Trombosit düşüklüğü ölümcül müdür?
Çoğu durumda hayır. Hafif düşüklükler genellikle belirti vermez. Ciddi risk çoğunlukla trombosit 10.000-20.000/µL’nin altına indiğinde veya aktif kanama olduğunda ortaya çıkar.
Trombosit kaç olursa tehlikelidir?
Normal değer yaklaşık 150.000-450.000/µL’dir. 50.000/µL’nin altında cerrahi girişimlerde dikkat gerekir. 20.000/µL’nin altında kendiliğinden kanama riski artar.
Trombosit düşüklüğü neden olur?
Başlıca nedenler ITP, enfeksiyonlar, ilaçlar, karaciğer hastalığı, B12 eksikliği ve kemik iliği hastalıklarıdır. Ayrıca kan tüpünde trombositlerin kümelenmesi sonucu gerçekte olmayan bir düşüklük (psödotrombositopeni) görülebilir.
Ne zaman hematoloğa gitmeliyim?
Şu durumlarda hematoloğa gidin: trombosit 100.000/µL’nin altındaysa, düşüklük sürekliyse, morarma veya kanama varsa ya da diğer kan değerleri de bozuksa. Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu bu durumlarda tekrar ölçüm, kan yayması ve gerekirse ileri tetkik önerir.


