SGK’ya Göre Erişkin Kök Hücre Nakli Endikasyonları
Bu sayfa, erişkinlerde kemik iliği (hematopoetik kök hücre) naklinin hangi hastalık ve evrede uygulanabildiğini Türkiye’deki geri ödeme kuralları çerçevesinde sade bir dille özetler. Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu (Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Hematoloji) tarafından hazırlanmıştır.
Kural nereden geliyor?
SGK Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) 2.4.2.B-1 numaralı “Kemik iliği nakli” maddesi; verici aramasını, doku uyumu testlerini ve nakil bedelinin karşılanmasını düzenler. Bu maddeye göre nakil, Sağlık Bakanlığınca izin verilmiş nakil merkezlerinde yapılır. SUT metninde ayrıca bir hastalık listesi yoktur. SGK, hangi hastalık ve evrede nakil yapılacağı konusunda Sağlık Bakanlığının yayımladığı endikasyon listesinin esas alınacağını duyurmuştur. Aşağıdaki tablo bu listenin erişkin hematoloji bölümünün kendi ifademizle özetidir.
Önemli not: Nakil kararı her hasta için ayrı verilir. Hastalığın riski, tedaviye yanıt, yaş, eşlik eden hastalıklar ve nakil konseyinin değerlendirmesi birlikte dikkate alınır.
Tablodaki verici türleri
- Tam uyumlu aile içi: Doku grubu tam uyumlu kardeş ya da 10/10 uyumlu başka bir akraba.
- Akraba dışı veya iyi uyumlu aile içi: 10/10 ya da 9/10 uyumlu akraba dışı gönüllü veya 9/10 uyumlu aile bireyi.
- Yarı uyumlu (haplo): Doku grubunun yarısı uyumlu anne, baba, kardeş veya çocuk. Bu seçenek için önce akraba dışı verici taraması yapılmış olmalıdır.
- Otolog: Kişinin kendi kök hücreleriyle yapılan nakil.
Endikasyon tablosu
| Hastalık | Evre veya risk grubu | Allojenik, tam uyumlu aile içi | Allojenik, akraba dışı veya iyi uyumlu aile içi | Allojenik, yarı uyumlu (haplo) | Otolog |
|---|---|---|---|---|---|
| Akut miyeloid lösemi (AML) | İlk tam remisyon, iyi risk | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| İlk tam remisyon, orta risk | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilir (a) | |
| İlk tam remisyon, yüksek risk | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| İkinci tam remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Nüks veya dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Üçüncü tam remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Akut promiyelositik lösemi | Moleküler nüks | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Moleküler yanıtın sürmemesi (persistans) | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| İkinci tam remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir (b) | |
| Akut lenfoblastik lösemi (ALL) | Ph negatif, ilk remisyon, standart risk | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Ph negatif, ilk remisyon, yüksek risk | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Ph pozitif, ilk remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir | |
| İkinci tam remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir | |
| Nüks veya dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Kronik miyeloid lösemi (KML) | Kronik fazda TKİ ilaçlarına dirençli | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Hızlanmış faz veya ikinci kronik faz ve sonrası | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Blastik kriz | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Miyelofibroz (primer veya sekonder) | DIPSS orta 2 veya yüksek risk | Önerilir | Önerilir (10/10 uyum şartı) | Önerilir | Önerilmez |
| Miyelodisplastik sendrom (MDS) | R IPSS orta, yüksek veya çok yüksek risk | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| MDS zemininde gelişen AML, ilk veya ikinci remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| KMML | KMML 1 ve KMML 2 | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Kronik lenfositik lösemi (KLL) | Yüksek riskli hastalık (c) | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Richter dönüşümü | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Prolenfositik lösemi | İndüksiyon tedavisinden sonra | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Diffüz büyük B hücreli lenfoma | Tanıda IPI orta yüksek risk, ilk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez |
| Kemoterapiye duyarlı nüks, ikinci remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir | |
| Otolog nakil sonrası nüks, kemoterapiye duyarlı | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Primer veya sekonder dirençli | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Mantle hücreli lenfoma | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Birden fazla remisyon, öncesinde otolog nakil yok | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilir | |
| Birden fazla remisyon, öncesinde otolog nakil var | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Plazmablastik lenfoma | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Primer veya sekonder SSS lenfoması | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Lenfoblastik lenfoma | İlk remisyon, kemik iliği tutulumu yok | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| İlk remisyon, kemik iliği tutulumu var | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| İkinci remisyon veya duyarlı nüks | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir | |
| Dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Burkitt lenfoma | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| İkinci remisyon veya duyarlı nüks | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir | |
| Dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Foliküler lenfoma | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez |
| Kemoterapiye duyarlı nüks veya ikinci remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir | |
| Otolog nakil sonrası ikinci remisyon ve sonrası | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Periferik T hücreli lenfoma | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Duyarlı nüks veya ikinci remisyon | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir | |
| Dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Klasik Hodgkin lenfoma | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez |
| Duyarlı nüks, otolog nakil yapılmamış | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir | |
| Duyarlı nüks, otolog nakil yapılmış | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| Dirençli hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilir | |
| Nodüler lenfosit baskın Hodgkin lenfoma | İkinci remisyon veya duyarlı nüks | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Multipl miyelom | İlk otolog nakil (tüm uygun hastalar) | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Sitogenetik yüksek risk (d) | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilir | |
| En az 3 basamak tedavi ve otolog nakil sonrası nüks veya direnç | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| İkinci veya üçüncü basamak sonrası en az kısmi yanıt | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir | |
| İlk otolog nakilden en az 12 ay sonra nüks, ikinci otolog nakil | Önerilir | ||||
| Baştan planlanan art arda (tandem) otolog nakil | Önerilmez | ||||
| POEMS sendromu | Tüm hastalar | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| AL amiloidoz | Düşük risk, kalp tutulumu dengede | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir |
| Plazma hücreli lösemi | Kemoterapiye duyarlı hastalık | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilir |
| Waldenström makroglobulinemisi | İlk remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez |
| Duyarlı hastalık veya ikinci remisyon | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir | |
| Yüksek risk (ISS WM 3 ve üzeri) | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilir | |
| Langerhans hücreli histiyositoz | Çoklu sistem tutulumu veya nüks | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Hemofagositik lenfohistiyositoz | Tüm hastalar | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez |
| Talasemi majör | Doku ve organ hasarı az (Pesaro I/II) (e) | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
| Orak hücre anemisi | Tedaviye yanıtsız, yüksek risk | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez |
| Ağır aplastik anemi | Yeni tanı | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez |
| Nüks veya dirençli (f) | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| PNH, kemik iliği yetmezliğiyle birlikte | Yeni tanı | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez |
| Nüks veya dirençli | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | |
| PNH, hemolitik tip | Yeni tanı | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez | Önerilmez |
| Tedavi altında nüks veya tekrarlayan hemoliz | Önerilir | Önerilir | Önerilmez | Önerilmez | |
| Kalıtsal aplastik anemi (Fanconi, diskeratozis konjenita) | Tüm hastalar | Önerilir | Önerilir | Önerilir | Önerilmez |
Notlar: (a) AML orta riskte otolog nakil, kardeş vericisi olmayan ve moleküler remisyon ya da MRD negatifliği gösterilen hastalarda düşünülür. (b) Akut promiyelositik lösemide otolog nakil için toplanan üründe ve kemik iliğinde moleküler remisyon gerekir. (c) KLL’de yüksek risk; 17p delesyonu, karmaşık genetik bozukluk ya da hedefe yönelik ilaçlara yanıtsızlık gibi durumları kapsar. (d) Miyelomda yüksek risk; 17p delesyonu, t(4;14), t(14;16) veya 1p/1q değişiklikleri gibi bulguları kapsar. (e) Talasemide akraba dışı vericiden nakil için ailenin yazılı olarak bilgilendirilmesi gerekir. (f) Ağır aplastik anemide akraba dışı vericiden nakil için tam uyumlu aile içi verici olmaması ve ATG içeren tedaviye 120. günde yeterli yanıt alınmaması; yarı uyumlu vericiden nakil için en az iki kür bağışıklık baskılayıcı tedaviye yanıtsızlık gerekir. Boş hücreler listede ayrıca belirtilmeyen durumlardır. Listede ayrıca bazı solid tümörler ve otoimmün hastalıklar için otolog nakil satırları bulunur; bu sayfada hematolojik hastalıklara yer verilmiştir. Listede yaş sınırı tanımlanmamıştır.
Avrupa EBMT önerileri ayrıca bireysel değerlendirmede dikkate alınır (kaynakça 4).
Sık sorulan sorular
SGK kök hücre nakli için hangi listeyi esas alır?
SGK kuralları nakil bedelini Sağlık Bakanlığınca izin verilmiş nakil merkezlerinde yapılan işlemler için karşılar. Hangi hastalık ve evrede nakil yapılacağı ise Sağlık Bakanlığının erişkin endikasyon listesine göre belirlenir.
Otolog ve allojenik nakil arasındaki fark nedir?
Otolog nakilde kişinin kendi kök hücreleri önceden toplanır ve yüksek doz tedaviden sonra geri verilir. Allojenik nakilde kök hücreler kardeş, akraba dışı gönüllü ya da yarı uyumlu bir aile bireyi gibi başka bir vericiden alınır.
Yarı uyumlu (haplo) vericiden nakil ne zaman düşünülür?
Listeye göre önce akraba dışı verici taraması yapılması gerekir. Uygun akraba dışı verici bulunamazsa ya da hastanın durumu beklemeye uygun değilse, nakil konseyi kararıyla yarı uyumlu aile vericisi değerlendirilebilir.
Listede olmayan bir durumda nakil yapılabilir mi?
Listede yer almayan durumlarda nakil merkezi, konsey kararı ve gerekli belgelerle Sağlık Bakanlığına ayrıca başvurabilir. Bu karar hastaya özel olarak verilir.
Bu tablo benim için kesin karar anlamına gelir mi?
Hayır. Tablo genel bir çerçevedir. Nakil kararı hastalığın riski, tedaviye yanıt, genel sağlık durumu ve nakil konseyinin değerlendirmesiyle kişiye özel verilir.
Raporlarımı değerlendirme için gönderebilir miyim?
Evet. Tanı ve tedavi raporlarınızı WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz. Ön değerlendirmeden sonra bir sonraki adım birlikte planlanır.
Kaynakça
- Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği, madde 2.4.2.B-1 “Kemik iliği nakli”. İlk yayım: Resmî Gazete 24.03.2013, sayı 28597. Bu maddeyi değiştiren son tebliğ: Resmî Gazete 29.08.2026, sayı 33355.
- Sosyal Güvenlik Kurumu. Hematopoetik Kök Hücre Nakli Endikasyonları ile İlgili Duyuru (07.11.2014).
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Erişkin Endikasyon Listesi, Temmuz 2017, sürüm 10. Türk Hematoloji Derneği duyurusu.
- Greco R, ve ark. Indications for haematopoietic cell transplantation and CAR T for haematological diseases, solid tumours and immune disorders: 2025 EBMT practice recommendations. Bone Marrow Transplant. 2025. doi:10.1038/s41409-025-02701-3
Son güncelleme: 28 Ekim 2026
Raporlarınızı değerlendirmemi isterseniz WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.