
İmmün Trombositopenik Purpura (ITP) ve 2026 Tedavi Kılavuzları
ITP (immün trombositopeni), bağışıklık sisteminin kendi trombositlerini yıkması ve yapımını baskılaması sonucu trombosit sayısının 100.000/µL altına düştüğü bir hastalıktır. Morluk, deride iğne ucu gibi kırmızı noktalar (peteşi), burun ve diş eti kanaması en sık belirtilerdir; bazı hastalarda hiç belirti olmaz ve düşüklük tahlilde tesadüfen fark edilir. Tedavi kararı trombosit sayısından çok kanamaya ve kişinin durumuna göre verilir; kanaması olmayan ve trombositi 30.000/µL üzerinde olan pek çok erişkinde yalnızca takip yeterlidir.
Bu tanı size yeni mi konuldu, ya da tedaviniz hakkında ikinci bir görüş mü istiyorsunuz?
Raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Dosyanızı inceledikten sonra online görüşmede birlikte değerlendiririz. Mersin’deyseniz yüz yüze muayene için de WhatsApp’tan yazmanız yeterli; Mersin Üniversitesi’nde size uygun bir zaman belirleriz.
Ne zaman hematoloğa başvurmalı?
- Yeni ITP tanısı konduysa veya trombosit sayısı düşmeye devam ediyorsa.
- Yeni morluk, peteşi, burun veya diş eti kanaması başladıysa.
- Kanama durmuyorsa, idrar veya dışkıda kan varsa, ya da ani şiddetli baş ağrısı varsa acil servise başvurun.
- Steroid veya diğer tedaviye yeterli yanıt alınamıyorsa, ya da ilaç yan etkileri artıyorsa.
- Ameliyat, diş çekimi veya gebelik planı varsa önceden hematoloji değerlendirmesi gerekir.
Bu durumları Mersin Üniversitesi’nde yüz yüze ya da online görüşmeyle değerlendiriyorum; tahlil ve raporlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz.
İmmün trombositopeni (ITP), trombositlere karşı gelişen bağışıklık yanıtı nedeniyle trombosit sayısının düşmesiyle giden bir hastalıktır; kanama ve morarma riski artabilir. Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Hematoloji’de (Çiftlikköy) ITP değerlendirmesi, ayırıcı tanı ve izlemini yürütür. Tedavi kararı trombosit düzeyi, kanama bulguları ve klinik bağlama göre bireyselleştirilir.| Tanım | Bağışıklık sisteminin trombositleri yanlışlıkla yabancı bir madde olarak algılayıp yok etmesiyle karakterize edilen otoimmün bir hastalıktır. Bu durum, düşük trombosit sayısına (trombositopeni) ve kanama eğilimine yol açar. |
| Nedenleri | Bağışıklık sisteminin bilinmeyen nedenlerle trombositlere saldırması; viral enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, gebelik veya başka otoimmün hastalıklar ITP’nin tetikleyicisi olabilir. Nedeni genellikle idiopatiktir (bilinmez). |
| Belirtiler | Ciltte morarma (purpura), küçük kırmızı noktalar (peteşi), burun kanamaları, diş eti kanamaları, uzun süren adet kanamaları, idrarda veya dışkıda kan, yaralanmalar sonrası uzayan kanamalar |
| Tanı Yöntemleri | Tam kan sayımı (CBC), periferik kan yayması, kemik iliği biyopsisi (diğer trombositopeni nedenlerini dışlamak için), antikor testleri |
| Tedavi Yöntemleri | Steroidler (prednizon), intravenöz immünoglobulin (IVIG), trombosit üretimini artıran ilaçlar (romiplostim, eltrombopag), splenektomi (dalak çıkarılması), immünosupresif tedavi (rituksimab) |
| Yan Etkiler | Tedaviye bağlı olarak enfeksiyon riski, steroidlerin uzun süreli kullanımına bağlı osteoporoz, kan şekeri artışı, kilo alımı ve bağışıklık sisteminin baskılanması |
| Süre | ITP akut (6 aydan kısa) veya kronik (6 aydan uzun) olabilir. Çocuklarda genellikle kısa süreli ve viral enfeksiyon sonrası gelişirken, yetişkinlerde daha uzun süreli olabilir. |
| Kullanılan İlaçlar | Kortikosteroidler (prednizon), intravenöz immünoglobulin (IVIG), trombopoez uyarıcı ajanlar (romiplostim, eltrombopag), anti-D immünoglobulin (Rh pozitif hastalarda) |
| Avantajları | Tedaviyle trombosit sayısının normale dönebilmesi; bazı hastalarda uzun süreli remisyon sağlanması |
| Dezavantajları | Tedaviye rağmen kanama riski devam edebilir; bazı hastalarda hastalık kronikleşebilir ve sürekli izleme gerektirebilir |
| İzlem ve Kontrol | Düzenli kan testleriyle trombosit sayısının izlenmesi, tedaviye yanıtın değerlendirilmesi, kanama belirtilerinin takip edilmesi |
| Alternatif Tedaviler | Yeni immünosupresif tedaviler, deneysel tedavi seçenekleri, kök hücre nakli (çok nadir ve ağır vakalarda) |

Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Mersin doğumlu, YKAL mezunu. 2011 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. İç Hastalıkları anadal ve Hematoloji yandal eğitimlerini Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesinde tamamlamıştır. 2008 yılında MD Anderson Cancer Center’da moleküler biyoloji ve genetik alanında çalışmış, 2020 yılında New York Presbyterian Hospital’da kemik iliği nakli ve hücresel tedaviler ünitesinde çalışma imkanı bulmuştur. Türkiye’ye döndükten sonra sırasıyla Mersin Şehir Hastanesi ve Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışmıştır. 2022’de Hematoloji alanında Doçent Doktor unvanı almıştır. Eylül 2025’ten bu yana Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde çalışmaktadır.
ITP tedavisinde güncel kılavuzlar ne diyor?
- Ne zaman tedavi: Yeni tanı almış, kanaması olmayan ya da hafif kanaması olan erişkinlerde trombosit 30.000/µL altındaysa genellikle tedavi başlanır. Daha yüksek değerlerde çoğu zaman yakın takip yeterlidir.
- Kortizon kısa süreli: İlk tedavide kortizon temel ilaçtır, ancak uzun kullanım yan etki getirir. Türk uzlaşı raporu, azaltma dahil toplam süreyi yaklaşık 6 hafta (en fazla 8 hafta) ile sınırlamayı önerir.
- 2026 ASH güncellemesi ve Türk görüşü: Amerikan Hematoloji Derneği, uygun hastalarda ilk tedavide kortizona rituksimab ya da trombopoietik ilaç (eltrombopag, romiplostim gibi) eklenmesini öneriyor. Türk uzlaşı raporunda ise uzmanların çoğu ilk tedavide kortizona rituksimab eklenmesini desteklemiyor. Bu nedenle seçim hastaya göre birlikte yapılır.
- Kortizon yetmezse: İkinci basamakta öncelik TPO-RA ilaçlarında, rituksimab bir seçenek. Bunlar uygun değilse fostamatinib (SYK inhibitörü), BTK inhibitörleri veya mikofenolat düşünülebilir.
- Dalak ameliyatı (splenektomi): Artık erken bir seçenek değil. Kronik ITP’de genellikle tanıdan 12-24 ay sonra, diğer tedaviler değerlendirildikten sonra gündeme gelir.
- Bu kararlar trombosit değeri, kanama durumu, yaş ve sizin tercihleriniz birlikte değerlendirilerek kişiye göre verilir. Sorularınız için WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.
Kaynaklar: ASH 2026 ITP kılavuzu (Blood Advances), ASH ITP kılavuz sayfası (2026 değişiklik özeti dahil), Türk Hematoloji Dergisi, erişkin ITP Delphi uzlaşı raporu (2024)
Son güncelleme: Kasım 2026
İmmün Trombositopenik Purpura Nedir?
İmmün Trombositopenik Purpura immün sistem tarafından kendi trombositlerine yönelik saldırı sonucu oluşur. Bu autoimmün hastalık düşük trombosit sayısı ve ciltte purpurik döküntülerle kendini gösterir. Vücut normalde yabancı patojenlere karşı koruma sağlayan antikorları yanlışlıkla trombositlere yönlendirir. Bu antikorlar trombositlerin yıkımını hızlandırır ve kanama riskini artırır. Hastalık çocuk ve yetişkinlerde görülebilir ve her iki demografide de benzer etkilere sahiptir.Tanı diğer trombositopeni nedenlerinin dışlanmasıyla konulur. Hem akut hem de kronik formları bulunur. Kronik ITP uzun süreli yönetim gerektirir. Tedavi hastalığın şiddetine ve belirtilerin süresine bağlı olarak değişkenlik gösterir. Özellikle ağır vakalar hemen müdahale edilmesi gereken tıbbi durumlar olarak kabul edilir. Trombosit sayısının kritik düzeylere düşmesi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.İmmün Trombositopenik Purpura Nedenleri Nelerdir?
İmmün Trombositopenik Purpura (ITP) nedenleri çeşitlilik gösterir. En yaygın tetikleyiciler enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemi değişiklikleridir. Özellikle viral enfeksiyonlar ITP’nin başlamasında önemli bir rol oynar. Bu virüsler vücutta antikorların üretilmesini tetikler. Bu antikorlar bazen trombositlere saldırarak onların yok olmasına neden olabilir. En sık rastlanan viral enfeksiyonlar şunlardır:- HIV
- Hepatit C
- Sitomegalovirüs
- Varicella zoster
- Antifosfolipid sendromu
- SLE (Sistemik Lupus Eritematozus)
- Evans sendromu
- Hematopoetik kök hücre nakli
- Yaygın değişken immün yetmezlik
- Otoimmün lenfoproliferatif sendrom
- Abciximab
- β-laktam antibiyotikler
- Karbamazepin
- Eptifibatid
- Altın bileşikleri
- Heparin
- Fenitoin
- Linezolid
- Kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı
- Piperasilin
- Kinin
- Sülfonamidler
- Vankomisin
- Tirofiban
- Rifampin
- Trimetoprim-sülfametoksazol
İmmün Trombositopenik Purpura Ne Kadar Yaygındır?
İmmün Trombositopenik Purpura’nın yaygınlığı yaş ve cinsiyete göre değişiklik gösterir. İlk olarak pediatrik ITP yıllık olarak 100.000 çocuk başına 1 ila 6.4 arasında insidansla ortaya çıkar. Çocuklarda en sık 2 ila 5 yaş arası ve ergenlik döneminde görülür. Çocukluk döneminde ITP’nin erkeklerde daha yaygın olduğu bilinirken ergenlik dönemi ve genç yetişkinlerde kadınlarda daha sık rastlanır. Bu farklılık östrojen hormonunun otoimmün hastalıkları tetikleme potansiyeline bağlanabilir.Çocuklarda ITP:- Yıllık insidans: 100.000 kişi başına 1 ila 6.4 vaka.
- En yüksek insidans yaşları: 2 ila 5 ve ergenlik dönemi.
- Çocukluk döneminde erkeklerde daha yaygın.
- Özellikle kadınlarda daha sık görülür.
- Otoimmüniteyi artırabilen östrojen etkisi altında.
- Yıllık insidans: 100.000 kişi başına 1 ila 6 vaka.
- 60 yaş civarında en yüksek insidans.
- Yaşla birlikte insidans artar.
İmmün Trombositopenik Purpura Sırasında Neler Olur?
İmmün Trombositopenik Purpura sırasında vücut kendi trombositlerini yanlışlıkla yabancı olarak algılar. Otoantikorlar genellikle IgG tipindedir ve trombosit membran proteinlerine bağlanır. Bu proteinler arasında GP IIb/IIIa, Ib/IIa ve VI öne çıkar. Bu antikorlar tetikleyici bir etkenle karşılaştıktan sonra aktif hale gelir.Sonrasında antikor kaplı trombositler özellikle dalakta olmak üzere makrofajlar tarafından hızla temizlenir. Bu süreç trombositlerin yarı ömrünü azaltır. Buna bağlı olarak trombositopeni meydana gelir. Ayrıca kemik iliğinde megakaryositlere saldırı olabilir. Bu saldırıların ardında T hücre aracılı bir süreç bulunur ve trombosit üretimini bozar. Bu mekanizmalar ITP’nin anlaşılmasında kritik öneme sahiptir.Detaylı bilgi ve randevu için iletişime geçin!
İmmün Trombositopenik Purpura Mikroskobik İncelenmesi
İmmün Trombositopenik Purpura’nın mikroskop altında incelenmesi megakaryositlerin sayısal ve morfolojik özellikleri açısından büyük bir çeşitlilik gösterir. Araştırmalar bu hücrelerde hem artış hem de normale uygunluk gösteren sonuçlar sunar. Megakaryositlerin anormal görünümleri bazı vakalarda belirginleşirken diğerlerinde standart sınırlar içinde kalır. Bu durum hastalığın teşhisinde kemik iliği incelemelerinin güvenilirliğini sorgular.Özellikle şiddetli İTP vakalarında bu hücrelerde artış gözlenmesi durumu daha da karmaşık hale getirir. Yapılan araştırmalar ITP’nin anlaşılması için kritik bilgiler sunsa da kemik iliği bulguları sıklıkla yetersiz kalır. Dolayısıyla İTP’nin detaylı tanısı için ek testler ve kapsamlı değerlendirmeler gereklidir.İmmün Trombositopenik Purpura Belirtileri Nelerdir?
İmmün Trombositopenik Purpura (ITP) hastalığı özellikle kanama belirtileri ile kendini gösterir. Mukokütanöz kanamalar bu hastalığın en yaygın gözlemlenen semptomlarından biridir. Hastalar genellikle deri ve mukozal yüzeylerde peteşiyal döküntüler bildirir. Bu döküntüler cilt altında küçük kırmızı noktalar şeklinde belirir.Morarmalar da sıkça rastlanan bir diğer belirtidir. Bunlar genellikle kolayca ortaya çıkar ve çoğu zaman ciddi bir kanama ihtimalini işaret eder. Şiddetli durumlarda hastalar burun kanaması, gastrointestinal kanama ve idrar yolu kanaması yaşayabilir. Ayrıca intrakraniyal kanama gibi hayati tehlike arz eden durumlar da ortaya çıkabilir.Belirtiler genellikle tedavi ile hafifler ancak bazı hastalar yorgunluk gibi genel semptomlar yaşamaya devam eder. Hastalığın şiddeti ve belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.Başlıca Kanama Belirtileri:- Peteşiyal döküntüler
- Morarmalar
- Burun kanaması
- Gastrointestinal kanamalar
- İdrar yolu kanamaları
- İntrakraniyal kanama
İmmün Trombositopenik Purpura Nasıl Teşhis Edilir?
İmmün Trombositopenik Purpura’nın teşhisi genellikle diğer kanama bozukluklarını dışlamak amacıyla yapılır. Bu süreç bazı temel laboratuvar testlerini ve klinik değerlendirmeleri içerir.İlk aşamada tam kan sayımı yapılarak trombosit düzeyi beyaz kan hücreleri ve kırmızı kan hücrelerinin detaylı analizi gerçekleştirilir. Özellikle trombosit sayısının 100.000/μL’den düşük olması ITP şüphesi için önemli bir göstergedir. Ek olarak trombositlerin boyutu ve morfolojisi periferik yayma ile incelenir. Normalde beyaz ve kırmızı kan hücreleri sağlıklı bireylerdeki gibi görünürken trombositlerde azalma ve boyut değişiklikleri dikkat çeker.Ayrıca enfeksiyon belirtileri gösteren hastaların geçmiş medikal durumları göz önünde bulundurulur. Son zamanlarda geçirilmiş enfeksiyon varlığı WBC sayımlarında belirgin değişikliklere yol açabilir:- Bakteriyel enfeksiyonlar nötrofil baskın lökositoz ile kendini gösterir.
- Viral enfeksiyonlar ise genellikle lökopeni ve lenfosit baskınlığı gösterir.
- Protrombin zamanı ve aktive parsiyel tromboplastin zamanı özellikle orta veya şiddetli trombositopenisi olan bireylerde önem taşır.
- Peptik ülser belirtileri gösteren hastalar Helicobacter pylori için test edilmelidir.
- Ameliyat öncesi tiroid fonksiyon testleri ve vitamin seviyeleri gereken durumlarda kontrol edilir.
İmmün Trombositopenik Purpura Tedavisi Nasıl Yapılır?
ITP tedavisinde karar; trombosit sayısına, kanama olup olmamasına, yaşa ve kişinin tercihlerine göre verilir. Yetişkinlerde ve çocuklarda yaklaşım farklıdır. Aşağıdaki eşik değerler ASH’nin 2019 kılavuzundan gelir ve 2026 güncellemesinde değişmedi. İlaç seçimiyle ilgili güncel öneriler sayfanın başındaki kutuda özetlendi.Başlangıç Değerlendirmesi:- Kanama varlığı ve tipi
- Trombosit sayısı
- Kanama riski ve sosyal faktörler
- Önceki tedavi deneyimleri
- Trombosit sayısı 30.000/μL altında olan yeni tanı konulmuş yetişkinlerde asemptomatik ya da hafif mukokutanöz kanaması olanlarda kortikosteroid tedavisi önerilir. Bu tedavi gözleme kıyasla tercih edilir. Trombosit sayısı en az 30.000/μL olan yetişkinlerde ise kortikosteroid kullanımına karşı çıkılır ve gözlem önerilir.
- Ek koşullar kortikosteroid tedavisini gerekli kılabilir:
- Eşik değere yakın trombosit sayısı
- Var olan komorbiditeler
- Antikoagülan veya antitrombosit ilaç kullanımı
- Yaklaşan tıbbi prosedürler
- Yaş özellikle 60 yaş üstü bireylerde
- Yeni tanı konulmuş ve trombosit sayısı 20.000/μL’den düşük olan yetişkinlerde semptomları olmayan veya hafif mukokutanöz kanaması bulunanlar için hastaneye yatış önerilir. Ancak trombosit sayısı 20.000/μL üzerinde olanlarda ayakta tedavi yönetimi tercih edilir.
- Çocuklarda ise trombosit sayısı 20.000/μL’den düşük ve kanaması olmayan veya hafif kanaması olanlar için ayakta tedavi yönetimi önerilir. Tanısal belirsizlik sosyal endişeler gibi faktörler hastaneye yatışı gerektirebilir.
ITP İkinci Basamak Tedaviler Nelerdir?
İmmün Trombositopenik Purpura (ITP) için ikinci basamak tedavi yöntemleri hastalığın şiddeti ve hastanın önceki tedaviye yanıtı gibi faktörlere bağlı olarak çeşitlenir. Yetişkin ve çocuk hastalar için farklı stratejiler önerilmektedir. Bu tedaviler ITP’nin kronikleşmesi veya başlangıç tedavilerine yeterli yanıt alınamaması durumunda devreye girer.Yetişkin hastalar genellikle aşağıdaki ikinci basamak tedavi seçeneklerini değerlendirir:- TPO reseptör agonistleri: Kortizondan sonra ilk tercih edilen gruptur. Eltrombopag ve romiplostim trombosit üretimini artırmak için kullanılır. Avatrombopag da bu gruba dahildir. Bu ilaçlar trombosit sayısını artırmak ve kanama riskini azaltmak amacıyla düzenlenir. TPO reseptör agonistlerinin başlangıç dozları şu şekilde ayarlanır:
- Eltrombopag: Günde bir kez 50 mg, karaciğer yetmezliği olanlarda 25 mg
- Romiplostim: Haftalık 1 ila 10 mcg/kg, genellikle 2 ila 3 mcg/kg başlanır
- Avatrombopag: Günde bir kez 20 mg
- Rituksimab: TPO reseptör agonistlerinin yanındaki diğer seçenektir. Uzun süre ilaç kullanmak istemeyen ya da bu ilaçları kullanamayan hastalarda öne çıkabilir. Bağışıklık sistemini etkileyerek trombosit yıkımını azaltır.
- Diğer ilaçlar: TPO reseptör agonistleri ve rituksimab uygun değilse fostamatinib, BTK inhibitörleri veya mikofenolat düşünülebilir.
- Splenektomi (dalak ameliyatı): Artık erken bir seçenek değil. Genellikle tanıdan 12-24 ay sonra, ilaç tedavileri değerlendirildikten sonra gündeme gelir.
- TPO reseptör agonistleri: Çocuklar için de eltrombopag ve romiplostim kullanımı önerilir. Bu ilaçlar trombosit sayısını yükseltmek ve kanama riskini kontrol altına almak için tercih edilir.
- Rituximab: TPO reseptör agonistlerine yanıt vermeyen durumlarda alternatif bir seçenek olarak sunulur. Bu ilaç özellikle uzun süreli ilaç kullanımından kaçınmak isteyen çocuklarda kullanılabilir.
ITP’de Gelişmekte Olan Tedaviler
İmmün Trombositopenik Purpura’da yeni tedavi seçenekleri üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Efgartigimod ve rozanolixizumab neonatal Fc reseptörünü hedef alarak IgG geri dönüşümünü engeller. Bu etkileşim IgG’nin yarı ömrünü kısaltır ve böylece ITP semptomlarının hafiflemesine yardımcı olur. Araştırmalar bu iki ajanın hastalarda belirgin iyileşme sağladığını göstermiştir.Diğer yandan sutimlimab kompleman yolu inhibitörü olarak trombosit yıkımını azaltır. Bu tedavi özellikle komplemana bağlı sitotoksisitenin azaltılmasında etkilidir. Rilzabrutinib ise oral yolla alınan ve Fcγ sinyal iletimini baskılayan bir Bruton Tirozin kinaz inhibitörüdür. Bu ajanın da ITP’yi yönetmede önemli faydalar sağladığı görülmüştür. Bu tedaviler hem etkinlikleri hem de nispeten düşük toksisiteleri ile dikkat çekmektedir.Dikkate Alınması Gereken Diğer Durumlar Nelerdir?
İmmün Trombositopenik Purpura trombosit düşüklüğü ile karakterize bir durumdur. Birçok farklı durum trombositopeniye neden olabilir ve bu durumlar ITP’den ayırt edilmelidir. Akut lenfositik lösemi genellikle sistemik semptomlar gösterir ve primer ITP’den farklı olarak hepatosplenomegali, lenfadenopati, lökositoz ve anemi içerir. İleri laboratuvar testleri bu tür kanserleri ITP’den ayırmada yardımcı olur. Aktif enfeksiyonlar da immün trombositopeniyi tetikleyebilir. Özellikle HIV, Epstein-Barr virüsü, sitomegalovirüs ve hepatit C, trombositlerin azalmasına yol açabilir.Otoimmün hemolitik anemi, anemi ve sarılık gibi belirtilerle kendini gösterir ve yüksek retikülosit sayısı, sferositler ve polikromazi bulunur. Sistemik otoimmün hastalıklar özellikle SLE ve otoimmün lenfoproliferatif sendrom trombositopeni ile başlayabilir. Detaylı klinik incelemeler bu hastalıkları belirginleştirir. İmmün yetmezlik sendromları özellikle Wiskott-Aldrich sendromu ve DiGeorge sendromu belirli semptomlarla ilişkilidir:Wiskott-Aldrich sendromu:- Egzama
- Küçük trombosit boyutu
- Trombosit sayısıyla orantısız kanama
- Aile öyküsü ve İTP tedavilerine yanıt vermeyen erkek hastalar
- Hipokalsemi
- Kalp anomalileri
- Trombositopeni
ITP’nin Görünümü
İmmün Trombositopenik Purpura hem çocuklarda hem de yetişkinlerde farklı seyirler gösterir. Çocuklarda çoğunlukla akut olarak başlar ve tedavi gerektirmeden iyileşebilir. İyileşme süresi genellikle ilk üç ila altı ay içinde gerçekleşir. Ancak her on çocuktan biri ya da ikisi için durum kronikleşebilir. Kronik ITP olan çocuklar genellikle tanıdan sonra ilk iki yıl içinde remisyona girerler. Bu süre bazen beş yıla kadar uzayabilir.Yetişkinlerde ise durum daha karmaşıktır. İlk altı ay içinde spontan remisyon yaşayan yetişkinlerin oranı yaklaşık %10’dur. Tedaviye rağmen stabil trombosit sayısına ulaşamayanlar için ek tedavi yöntemleri gerekli olabilir. Yetişkinlerde ITP’nin tedaviye yanıtı çocuklardan farklı olarak genellikle daha zordur ve sıklıkla ek tedavi yöntemlerini gerektirir.Kronik ITP’nin gelişimi ile ilgili risk faktörleri şunlardır:- Tanı anında daha büyük yaş
- Tanı anında az şiddetli trombositopeni
- Semptomların kademeli başlangıcı
- ITP tanısından önce enfeksiyon veya aşılama olmaması
- Başvuru sırasında mukozal kanama olmaması
İmmün Trombositopenik Purpuranın Komplikasyonları Nelerdir?
İmmün Trombositopenik Purpurada karşılaşılan komplikasyonlar hastanın yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. En sık görülen komplikasyonlar arasında ciddi kanama olayları yer alır. Trombosit sayısı düşük olan hastalarda bu durum daha belirgindir. Özellikle trombositler 20.000/μL’nin altına düştüğünde kanama riski artar.- Mukozal kanama ITP hastalarında sıkça rastlanan bir durumdur. Bu kanama türü genellikle burun ve diş etlerinde görülür.
- Şiddetli ITP vakalarında gastrointestinal sistem kanaması hematüri ve menoraji gibi daha ciddi komplikasyonlar gelişebilir.
- Kafa içi kanama ise en tehlikeli komplikasyondur. Çocuklarda bile bu risk azımsanmayacak kadar ciddidir ve özellikle düşük trombosit seviyelerinde daha da artar.
Hazırlayan: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Hematoloji, Çiftlikköy / Mersin
Bilgi ve randevu / WhatsApp: +90 553 533 88 53
Son güncelleme: 16 Kasım 2026
Tıbbi içerik: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, Hematoloji Uzmanı, MEÜ. Son gözden geçirme: Kasım 2026.
ITP’de İkinci Görüş
ITP, trombosit düşüklüğünün diğer nedenleri dışlandıktan sonra konan bir tanıdır. İlaçlar, enfeksiyonlar, karaciğer hastalıkları, kalıtsal trombosit bozuklukları veya kemik iliği hastalıkları da benzer bir tablo oluşturabilir. İkinci görüş şu durumlarda faydalı olabilir: tanının doğruluğundan emin olmak istediğinizde, ilk basamak tedaviye yanıt alınamadığında veya hastalık tekrarladığında, ikinci basamak tedavi seçeneklerini (trombopoetin reseptör agonistleri, rituksimab, splenektomi gibi) anlamak istediğinizde ve gebelik ya da cerrahi öncesi planlamada.
Değerlendirme için hazırlamanız faydalı belgeler: tarih sırasıyla trombosit sayıları, periferik yayma raporu, karaciğer ve böbrek testleri, hepatit B, hepatit C ve HIV testleri, varsa kemik iliği biyopsisi raporu, kullandığınız ilaçların listesi ve aldığınız ITP tedavileri ile bunlara yanıtınız.
Burun veya diş eti kanamasının durmaması, idrarda ya da dışkıda kan, şiddetli baş ağrısı gibi durumlarda beklemeden en yakın acil servise başvurunuz.
İkinci görüş için belgelerinizi hazırladıktan sonra WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz: +90 553 533 88 53. Adım adım süreç için: Online hematoloji ikinci görüş süreci.
Bu tanı size yeni mi konuldu, ya da tedaviniz hakkında ikinci bir görüş mü istiyorsunuz?
Raporlarınızı, tahlillerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Dosyanızı inceledikten sonra online görüşmede birlikte değerlendiririz. Mersin’deyseniz yüz yüze muayene için de WhatsApp’tan yazmanız yeterli; Mersin Üniversitesi’nde size uygun bir zaman belirleriz.
Sıkça Sorulan Sorular
ITP nedir?
ITP (immün trombositopeni), bağışıklık sisteminin trombositleri yıkması ve üretimlerini baskılaması sonucu trombosit sayısının düştüğü bir hastalıktır. Tanı, trombosit düşüklüğü yapan diğer nedenler dışlanarak konur.
ITP hangi belirtilerle ortaya çıkar?
Ciltte nokta şeklinde kırmızı-mor lekeler (peteşi), kolay morarma, diş eti ve burun kanaması, adet kanamasında artış görülebilir. Bazı hastalarda hiç belirti olmaz ve ITP rutin kan sayımında fark edilir. Şiddetli baş ağrısı, siyah dışkı veya idrarda kan acil değerlendirme gerektirir.
Her ITP hastasının tedavi alması gerekir mi?
Hayır. Tedavi kararı trombosit düzeyi, kanama bulguları ve kişinin durumuna göre verilir. Yeni tanı almış, kanaması olmayan veya yalnızca hafif deri-mukoza kanaması olan ve trombosit sayısı 30.000/µL ve üzerinde olan erişkinlerde ASH kılavuzu yakın izlemi önerir.
ITP tedavisinde hangi seçenekler kullanılır?
İlk basamakta genellikle kortikosteroid, hızlı yanıt gerektiğinde IVIG kullanılır; uygun hastalarda başlangıçta rituksimab ya da trombopoietik bir ilaç da eklenebilir. Hastalık sürer veya tekrarlarsa öncelikle trombopoetin reseptör agonistleri, diğer seçenek olarak rituksimab değerlendirilir. Splenektomi seçilmiş hastalarda, genellikle tanıdan 12-24 ay sonra gündeme gelir.
ITP için online ikinci görüş alınabilir mi?
Evet. Kan sayımı, periferik yayma ve önceki tedavi bilgileri üzerinden online değerlendirme ve ikinci görüş verilebilir. Online görüşme muayenenin yerine geçmez ve acil durumlar için uygun değildir. Bilgi ve muayene randevusu için WhatsApp: +90 553 533 88 53.
ITP tanısının doğru olup olmadığını ikinci görüşle öğrenebilir miyim?
İkinci görüş, trombosit düşüklüğünün diğer nedenlerinin yeterince araştırılıp araştırılmadığının değerlendirilmesine yardımcı olur. Gerekirse hangi ek testlerin yapılabileceği konusunda öneride bulunulur.
Steroide yanıt vermeyen ITP'de ikinci görüş faydalı olur mu?
Evet. Steroide yanıt alınamaması veya trombosit sayısının steroid azaltılırken yeniden düşmesi, ikinci basamak tedavilerin gündeme geldiği bir durumdur. Bu aşamada seçeneklerin birlikte değerlendirilmesi faydalı olabilir.
Çevre illerden gelen hastalar için Hatay ve Adana sayfalarında ulaşım ve online görüşme bilgileri bulunur; diğer iller için çevre illerden başvuru sayfasına bakabilirsiniz.
Trombosit düşüklüğüne eşlik eden kan sayımı değişiklikleri için lösemi belirtileri ve WBC (beyaz kan hücresi) sayfalarına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Cuker A, et al. American Society of Hematology 2026 guidelines for immune thrombocytopenia: initial and second-line therapy for adults with primary ITP. Blood Adv. 2026. doi:10.1182/bloodadvances.2026021269
- Neunert C, et al. American Society of Hematology 2019 guidelines for immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019. PubMed 31794604
- Provan D, et al. Updated international consensus report on the investigation and management of primary immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019. PubMed 31794607
- ASH ITP guidelines hub: hematology.org, ITP
- Cooper N, Ghanima W. Immune Thrombocytopenia. N Engl J Med. 2019. PubMed 31532967
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; klinik karar hekime aittir.
Blog Yazıları
ITP kansere dönüşür mü?
Hayır. ITP bağışıklık sisteminin trombositleri yıkmasıyla oluşur, kanser değildir ve lösemiye dönüşmez. Yine de tanı konurken trombosit düşüklüğünün başka nedenleri dışlanmalıdır.
ITP tehlikeli midir?
Çoğu hastada hafif seyreder ve kontrol altına alınabilir. Asıl risk ciddi kanamadır; bu risk genellikle trombosit 20.000-30.000/µL’nin altındayken ve kanama bulguları varken artar.
ITP tamamen geçer mi?
Çocuklarda çoğunlukla kendiliğinden geçer. Erişkinlerde sıklıkla kronikleşir, ama tedaviyle güvenli trombosit düzeyleri sağlanabilir.
ITP’de ne zaman acil başvurmalıyım?
Şu belirtilerde hemen başvurun: burun veya diş eti kanaması durmuyorsa, idrarda ya da dışkıda kan varsa, şiddetli baş ağrısı varsa ya da ciltte yaygın morluk ve peteşi çıkmışsa.
ITP’yi kim takip etmeli?
Tanı ve tedavi hematoloğun işidir. Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, takip sıklığını trombosit düzeyine ve kanama durumuna göre belirler.
ITP’de hangi ilaçlar kullanılır?
Tedavi ihtiyaca göre planlanır. Sık kullanılan seçenekler kortikosteroidler, damar içi immünglobulin (IVIG) ve trombopoietin reseptör agonistleridir. Doz ve süre kişiye özeldir; bu metin ilaç önerisi değildir.


