3B Kemik İliği Modeli

Kemik iliği 3D model sayfası, kemik iliğinin içini üç boyutlu ve etkileşimli olarak göstermek için hazırladığım bir eğitim aracıdır. Trabeküler kemik ağının arasındaki ilik boşluklarında eritroid öncüller, miyeloid hücreler, megakaryositler, lenfositler, blastlar ve yağ hücreleri gerçek yerleşim kurallarına göre dağıtılmıştır. Modeli fareyle döndürebilir, bir hücre serisini tek başına inceleyebilir ve normal ilik ile hastalık durumları arasında geçiş yapabilirsiniz.

Kemik iliği ve kan hastalıkları için belgelerinizle online hematoloji ikinci görüş alabilirsiniz.

Araç tıp öğrencileri, iç hastalıkları ve hematoloji asistanları ile kemik iliği biyopsisi raporlarını daha iyi anlamak isteyen hekimler için tasarlanmıştır. Model şematiktir; hücreler görünür olsun diye gerçeğe göre yaklaşık dört kat büyük çizilmiştir.

Nasıl kullanılır?

• Döndürme: Modelin üzerinde fareyi sürükleyin. Telefonda tek parmakla kaydırın.
• Yakınlaştırma: Ctrl (Mac’te ⌘) tuşuna basılı tutarak fare tekerleğini çevirin; telefonda iki parmakla açıp kapatın.
• Hücre tanıma: Bir hücreye tıklayın; o seri öne çıkar ve sağdaki panelde kısa morfolojik açıklaması görünür.
• Lejant: Bir satırın üzerine gelince o seri vurgulanır, göz simgesiyle gizlenebilir. Kemiği gizleyerek iliği tek başına görebilirsiniz.
• İlik durumu: Sol paneldeki listeden normal ilik ile esansiyel trombositemi arasında geçiş yapın; değişen hücreler animasyonla yer değiştirir.

Normal kemik iliğinde neye bakılır?

Erişkin kemik iliğinde selülarite kabaca 100 − yaş yüzdesi kadardır; geri kalan alanı yağ hücreleri doldurur. Miyeloid/eritroid oranı yaklaşık 2–4:1’dir. Eritroid öncüller, demir sağlayan bir makrofajın çevresinde eritroblastik adacıklar oluşturur. İmmatür miyeloid hücreler kemik trabekülüne yakın (paratrabeküler) yerleşir ve merkeze doğru olgunlaşır. Megakaryositler tek tek ve interstisyel durur; normalde kemiğe yaslanmış kümeler oluşturmaz. Blastlar %5’in altındadır ve retikülin lifleri incedir (MF-0).

Biyopsi değerlendirmesinde hücre sayıları kadar topografi de önemlidir: paratrabeküler megakaryositler ya da kemik yüzeyinden uzakta kümelenen immatür öncüller, toplam sayılar normal görünse bile anormal kabul edilir.

Esansiyel trombositemide kemik iliği

Esansiyel trombositemi (ET), JAK2, CALR veya MPL mutasyonuyla seyreden ve proliferasyonun esas olarak megakaryositik seriyle sınırlı olduğu bir miyeloproliferatif neoplazidir. İlikte büyük ve dev, olgun, hiperlobüle çekirdekli megakaryositler artmıştır; dağınık ya da gevşek kümeler halinde bulunurlar. Granülopoez ve eritropoez belirgin değişmez, retikülin artışı yoktur ya da minimaldir. ET’yi prefibrotik primer miyelofibrozdan ayıran temel bulgu megakaryosit morfolojisidir. Tromboz riskini değerlendirmek için IPSET hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.

Yakında eklenecek durumlar

Modele sırasıyla primer miyelofibroz (artan retikülin/kollajen lifleri ve atipik megakaryosit kümeleri), akut miyeloid lösemi (blast infiltrasyonu), solid tümör metastazı ve β-talasemi majör (eritroid hiperplazi ve demir birikimi) eklenecektir. Miyelofibroz prognozu için DIPSS-Plus ve MIPSS70+ hesaplayıcıları sitede yer almaktadır.

Sık sorulan sorular

Bu model gerçek bir hastanın kemik iliği mi?

Hayır. Model, normal ve hastalıklı iliğin bilinen morfolojik özelliklerine göre bilgisayarda üretilmiş şematik bir eğitim modelidir. Hücreler görünür olması için büyütülmüştür; tanı veya tedavi kararında kullanılamaz.

Kemik iliği biyopsisi neden yapılır?

Kan sayımında açıklanamayan düşüklük ya da yükseklikler, lösemi, lenfoma, miyelom ve miyeloproliferatif hastalıkların tanısı ve evrelemesi için yapılır. Biyopsi ilik selülaritesini, hücre serilerinin oranını ve dağılımını, lif artışını ve infiltrasyonu gösterir.

Kemik iliği selülaritesi nedir?

İlik boşluğunun ne kadarının kan yapıcı hücrelerle, ne kadarının yağla dolu olduğunu gösterir. Yaşla birlikte yağ oranı artar; bu nedenle selülarite her zaman yaşa göre yorumlanır.

Model telefonda çalışır mı?

Evet, güncel telefon ve tabletlerin tarayıcılarında çalışır. Daha rahat inceleme için modelin altındaki “Tam sayfada aç” bağlantısını kullanabilirsiniz.

İngilizce kullanılabilir mi?

Evet. Modelin sağ üst köşesindeki TR/EN düğmesiyle tüm açıklamalar İngilizceye çevrilir; yabancı öğrenciler ve sunumlar için kullanılabilir.

Hazırlayan: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi. Kemik iliği biyopsisi sonucunuzla ilgili değerlendirme veya ikinci görüş için iletişim sayfasından ya da sitedeki WhatsApp butonundan ulaşabilirsiniz.