Retikülosit, kemik iliğinden yeni çıkmış genç alyuvardır. Anemide retikülosit üretim indeksi (RPI), kemik iliğinin kansızlığa yeterince yanıt verip vermediğini gösterir. Retikülosit yüzdenizi ve aynı gün ölçülen hematokrit değerinizi girerek hesaplayabilirsiniz.
Retikülosit Üretim İndeksi (RPI) Hesaplayıcı
Retikülosit yüzdesi ve hematokrit değerini girin. Veriler cihazınızda hesaplanır, hiçbir yere gönderilmez.
Retikülosit üretim indeksi
–
Düzeltilmiş retikülosit: %– · Olgunlaşma düzeltmesi: – gün
Anemi varken RPI 2’nin altındaysa kemik iliği yeterince yanıt vermiyor olabilir (demir, B12 ya da folat eksikliği, böbrek hastalığı, kemik iliği sorunları). 3 ve üzeri değerler kanama ya da hemoliz gibi kayıplara iliğin yanıt verdiğini düşündürür.
Önemli: Bu araç hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz. Olgunlaşma süresi tablosu yaklaşık bir düzeltmedir; yakın zamanda kan nakli, kanama ya da tedavi başlangıcı sonucu etkiler.
Sonucunuz beklenen aralığın dışında mı? Hemogram ve diğer tahlillerinizi WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. Gerekirse online ikinci görüşle birlikte değerlendiririm.
Yazan ve gözden geçiren: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
Formül
Düzeltilmiş retikülosit (%) = Retikülosit % × (Hasta Hct / 45); RPI = Düzeltilmiş retikülosit / olgunlaşma süresi (Hct ≥40: 1,0; 30-39: 1,5; 20-29: 2,0; 20 altı: 2,5 gün)
- Anemi varken RPI 2 altı: kemik iliği yanıtı yetersiz (yapım sorunu)
- RPI 2-3: sınırda
- RPI 3 ve üzeri: kemik iliği yanıt veriyor (kanama ya da hemoliz düşündürür)
Neden sadece retikülosit yüzdesine bakmıyoruz?
Anemide alyuvar sayısı azaldığı için retikülosit yüzdesi olduğundan yüksek görünür. Ayrıca kansızlık arttıkça retikülositler kemik iliğinden erken çıkar ve kanda daha uzun kalır. Düzeltilmiş retikülosit birinci etkiyi, RPI ise ikinci etkiyi hesaba katar.
RPI düşükse hangi nedenler düşünülür?
Demir, B12 ya da folat eksikliği, böbrek hastalığına bağlı eritropoetin azlığı, kronik hastalık anemisi ve aplastik anemi ya da miyelodisplastik sendrom gibi kemik iliği hastalıkları başlıca nedenlerdir.
RPI yüksekse ne anlama gelir?
Kemik iliği kayba yanıt veriyordur. Yakın zamanda kanama, hemolitik anemi ya da demir, B12 tedavisine başlanmış olması RPI'yı yükseltir.
Sık sorulan sorular
Retikülosit indeksi nasıl hesaplanır?
Önce retikülosit yüzdesi hastanın hematokritinin 45'e oranıyla çarpılarak düzeltilir. Sonra bu değer, hematokrite göre belirlenen olgunlaşma süresine (1,0 ile 2,5 gün) bölünür. Örneğin retikülosit yüzde 3 ve hematokrit 25 ise RPI yaklaşık 0,8 olur.
Retikülosit üretim indeksi kaç olmalı?
Anemisi olan bir hastada RPI 2'nin altındaysa kemik iliği yanıtı yetersiz, 3 ve üzerindeyse yeterli kabul edilir. Anemisi olmayan kişide RPI yaklaşık 1 civarındadır ve yorum değeri sınırlıdır.
Mutlak retikülosit sayısı ile RPI aynı şey mi?
Hayır. Mutlak retikülosit sayısı, retikülosit yüzdesi ile alyuvar sayısının çarpımıdır ve birçok cihaz bunu doğrudan verir. RPI ise anemi derecesini ve olgunlaşma süresini de hesaba katan bir indekstir; ikisi birlikte değerlendirilebilir.
Kan nakli sonrası RPI güvenilir mi?
Yakın zamanda kan nakli yapıldıysa hematokrit ve retikülosit değerleri hastanın kendi kemik iliği yanıtını tam yansıtmaz; sonucu dikkatle yorumlamak gerekir.
Kaynaklar
- Hillman RS, Ault KA, Leporrier M, Rinder HM. Hematology in Clinical Practice. 5th ed. McGraw-Hill; 2011: Retikülosit üretim indeksi ve olgunlaşma düzeltmesi.
- Piva E, Brugnara C, Spolaore F, Plebani M. Clinical utility of reticulocyte parameters. Clin Lab Med 2015;35(1):133-63.
- Cascio MJ, DeLoughery TG. Anemia: evaluation and diagnostic tests. Med Clin North Am 2017;101(2):263-84.
Diğer hesaplayıcılarım: Düzeltilmiş kalsiyum · Vücut yüzey alanı · Mutlak nötrofil sayısı · Transferrin satürasyonu · Retikülosit indeksi

