Yazan ve gözden geçiren: Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi · Yayın: 3 Ağustos 2026 · Son güncelleme: 10 Kasım 2026

Sabahları yorgun uyanıyor, merdiven çıkarken çarpıntı hissediyor veya saçlarınızın eskisinden daha fazla döküldüğünü mü fark ediyorsunuz? Toplumumuzda çok sık görülen ve genellikle “nasıl olsa geçer” denilerek önemsenmeyen bu şikayetlerin altında yatan asıl suçlu genellikle demir eksikliği (kansızlık) olmaktadır.

Demir eksikliği anemisi hangi doktora gidilir?

Demir eksikliği anemisinde tedavi çoğu zaman aile hekimiyle başlar. Hemoglobin belirgin düşükse, ağızdan demire yanıt yoksa ya da damardan demir gerekiyorsa hematoloji uzmanına başvurulur. Kanama kaynağı için gastroenteroloji veya kadın doğum değerlendirmesi de gerekebilir. Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde hematoloji alanında görev yapmaktadır.

Tahlil sonucunuz yüksek ya da düşük mü çıktı?

Tek bir değer çoğu zaman tek başına bir şey söylemez; önemli olan diğer kan değerleriyle birlikte nasıl göründüğüdür. Hemogramınızı ve diğer sonuçlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. İnceleyip gerekiyorsa online ikinci görüşle birlikte değerlendiririm; Mersin dışından da yazabilirsiniz.

Sonucumu WhatsApp’tan gönder

Online görüşmeler hafta içi 16.00-17.00 ve Cumartesi 09.00-13.00 arasındadır.

İlgili sayfalar: demir tedavisi, ferritin, kansızlık (anemi).

Demir Eksikliği Anemisi (Kansızlık) Nedir? Vücudumuz, organlarımıza oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerini üretebilmek için demire ihtiyaç duyar. Yeterli demir olmadığında dokulara oksijen gidemez ve sistem yavaşlamaya başlar. Buna tıp dilinde demir eksikliği anemisi diyoruz.

Kendinizi Test Edin: Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir? Eğer aşağıdaki şikayetlerden birkaçını yaşıyorsanız, vücudunuzun demir depoları boşalmış olabilir:

  • Sürekli halsizlik, yorgunluk ve enerji kaybı

  • Ciltte, dudaklarda ve göz içlerinde solukluk

  • Saç dökülmesi ve tırnaklarda kolay kırılma, soyulma

  • Nedensiz üşüme hissi (Özellikle el ve ayaklarda)

  • Çarpıntı ve nefes darlığı

  • Toprak, buz veya kahve telvesi yeme isteği (Pika sendromu)

  • Odaklanma zorluğu ve unutkanlık

demir eksikliği

Neden Demir Eksikliği Yaşıyoruz? Bu sorun durup dururken ortaya çıkmaz. Kadınlarda yoğun adet kanamaları, mide-bağırsak sistemindeki gizli kanamalar (ülser, polip vb.), yetersiz beslenme veya gebelik gibi artan ihtiyaç dönemleri en sık karşılaştığımız sebeplerdir.

Demir deposunu gösteren temel test ferritindir; değerlerin anlamını Ferritin kaç olmalı? yazısında anlattık.

Demir eksikliği anemisi nasıl tedavi edilir?

Tedavinin iki ayağı var: eksik demiri yerine koymak ve demirin neden eksildiğini bulmak. İkincisi en az birincisi kadar önemli. Neden düzeltilmezse demir ilacı bittiğinde tablo birkaç ay içinde geri döner.

1. Nedeni bulmak

Adet gören kadınlarda en sık neden yoğun adet kanamasıdır. Erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda ise mide-bağırsak kanalından gizli kan kaybı mutlaka araştırılır; bunun için gastroenteroloji değerlendirmesi, endoskopi ve kolonoskopi gerekebilir. Çölyak hastalığı da sık atlanan bir nedendir ve basit bir kan testiyle taranabilir. Gebelik, emzirme, sık kan bağışı ve mide ameliyatları da demir ihtiyacını artırır ya da emilimi bozar.

2. Ağızdan demir: çoğu hasta için ilk seçenek

  • Günde bir kez tek tablet çoğu zaman yeterlidir. Daha yüksek doz daha hızlı düzeltmez, yalnızca mide şikâyetlerini artırır. Bazı hastalarda gün aşırı tek doz hem emilimi artırabilir hem de daha rahat tolere edilir.
  • İlacı aç karnına, bir bardak su ya da portakal suyuyla alın. Çay, kahve, süt ürünleri, kalsiyum ve mide koruyucu ilaçlarla arasında en az 2 saat bırakın.
  • Kabızlık, bulantı ve karın ağrısı olabilir. Dışkının koyulaşması zararsızdır. Şikâyet olursa ilacı bırakmak yerine hekiminizle ilacın türünü ya da alım şeklini değiştirin.

Ne zaman düzelir?

İlk 3-4 haftada hemoglobinin yaklaşık 2 g/dL yükselmesi beklenir. Hemoglobin normale döndükten sonra da depoları doldurmak için tedaviye yaklaşık 3 ay daha devam edilir. Bu yüzden kendinizi iyi hissettiğinizde ilacı bırakmayın. Tedavi bitince tam kan sayımı ve ferritin kontrolü yapılır, sonra aralıklı izlenir.

3. Damardan demir: kimlere?

Ağızdan demiri tolere edemeyen ya da düzenli kullanmasına rağmen yanıt vermeyenler, emilim sorunu olanlar (çölyak, mide ameliyatı, iltihabi bağırsak hastalığı), kronik böbrek hastalığı olanlar, gebeliğin ikinci yarısında olup hızlı düzelme gerekenler ve yakın zamanda ameliyat olacak kişiler için damardan demir uygun olabilir. Hastanede, gözlem altında, genellikle bir ya da iki seferde verilir. Ciddi alerjik reaksiyon nadirdir. Bazı damardan demir ilaçları kandaki fosforu düşürebildiği için tekrarlayan dozlarda fosfor da takip edilir.

4. Kan nakli ne zaman gerekir?

Yalnızca hemoglobin çok düşük olup göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı gibi ciddi belirtiler varsa ya da aktif kanama sürüyorsa. Kan nakli demir eksikliğini tedavi etmez, zaman kazandırır; sonrasında demir tedavisi yine gerekir.

Pekmez ve beslenme yeterli mi?

Kırmızı et, baklagiller ve yeşil yapraklı sebzeler demirden zengin beslenmenin parçasıdır ve tekrarı önlemeye yardım eder. Ama gelişmiş bir demir eksikliği anemisini yalnızca pekmez ya da üzümle düzeltmek mümkün değildir; ilaç tedavisi gerekir.

Ne zaman hematoloğa başvurmalı?

Hemoglobin çok düşükse, ağızdan demire rağmen değerler düzelmiyorsa, damardan demir gerekiyorsa ya da beyaz küre veya trombosit gibi diğer kan değerlerinde de bozukluk varsa hematoloji değerlendirmesi uygun olur. Tahlillerinizi WhatsApp’tan iletebilirsiniz: +90 553 533 88 53. Ayrıntılar için: Demir tedavisi · Ferritin kaç olmalı?

Uzman Görüşü Neden Önemli? Demir eksikliği basit bir vitamin eksikliği gibi görünse de bazen altta yatan ciddi mide-bağırsak hastalıklarının veya farklı kan hastalıklarının ilk sinyali olabilir. Bu nedenle sürecin mutlaka bir Hematoloji (Kan Hastalıkları) Uzmanı tarafından değerlendirilmesi hayati önem taşır.

Mersin Hematoloji Uzmanı Doç. Dr. Mahmut Bakır Koyuncu

Demir Eksikliği Riski En Yüksek Olan Gruplar

Toplumda demir eksikliği anemisi görülme sıklığı bazı gruptaki bireylerde daha yüksektir. Özellikle şu durumlarda kan değerlerinin ve demir depolarının düzenli olarak kontrol edilmesi önerilir:

  • Gebe ve emziren anneler

  • Büyüme çağındaki çocuklar ve ergenler

  • Yoğun adet kanaması geçiren kadınlar

  • Yetersiz ve tek tip beslenenler (Vejetaryen ve veganlar)

  • Sık kan bağışında bulunanlar

  • Mide-bağırsak ameliyatı geçirmiş veya emilim bozukluğu (Çölyak vb.) olan hastalar

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada en sık görülen beslenme eksikliği anemisi türü demir eksikliğidir.

Tahlil sonucunuz yüksek ya da düşük mü çıktı?

Tek bir değer çoğu zaman tek başına bir şey söylemez; önemli olan diğer kan değerleriyle birlikte nasıl göründüğüdür. Hemogramınızı ve diğer sonuçlarınızı WhatsApp’tan gönderebilirsiniz. İnceleyip gerekiyorsa online ikinci görüşle birlikte değerlendiririm; Mersin dışından da yazabilirsiniz.

Sonucumu WhatsApp’tan gönder

Online görüşmeler hafta içi 16.00-17.00 ve Cumartesi 09.00-13.00 arasındadır.

Sık sorulan sorular

Demir ilaçları aç karnına mı alınmalı?

Emilimi artırmak için demir ilacının aç karnına, bir bardak su ya da portakal suyuyla alınması önerilir. Mide hassasiyeti olanlarda alım şekli hekim kontrolünde değiştirilebilir. Çay, kahve ve süt ürünleri emilimi azalttığı için ilaçla arasında en az 2 saat bırakılmalıdır.

Demir eksikliği anemisi kaç ayda düzelir?

Hemoglobin genellikle ilk 3-4 haftada yükselmeye başlar ve çoğu zaman 1-2 ayda normale döner. Depoların dolması için hemoglobin normale döndükten sonra tedaviye yaklaşık 3 ay daha devam edilir.

Damardan demir kimlere verilir?

Ağızdan demiri tolere edemeyen ya da yanıt vermeyen, emilim sorunu olan, kronik böbrek hastalığı olan veya hızlı yerine koyma gereken hastalara hekim kararıyla, hastanede gözlem altında verilir.

Kaynaklar

  1. Snook J, Bhala N, Beales ILP, et al. British Society of Gastroenterology guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults. Gut. 2021;70(11):2030-2051.
  2. Pasricha SR, Tye-Din J, Muckenthaler MU, Swinkels DW. Iron deficiency. Lancet. 2021;397(10270):233-248.
  3. Stoffel NU, Cercamondi CI, Brittenham G, et al. Iron absorption from oral iron supplements given on consecutive versus alternate days and as single morning doses versus twice-daily split dosing in iron-depleted women. Lancet Haematol. 2017;4(11):e524-e533.